RFA’ya konuşan ve Türkiye’de yaşayan Kaşgar kökenli bir muhacir, yetkililerin halktan ölüm ve cenaze bilgilerini “aile içinde çözmelerini” ve bunları topluma yaymamalarını istediğini belirtti. Başka bir kaynak ise, geçtiğimiz hafta bir kişinin babasının ölüm haberini Douyin üzerinden paylaştığı gerekçesiyle gözaltına alındığını söyledi.
Telefonla ulaşılan yerel bir güvenlik görevlisi, söz konusu kişinin tanındığını doğrulasa da akıbeti hakkında bilgi vermekten kaçındı. Bir başka polis yetkilisi ise ölüm haberlerinin paylaşılmamasına dair bildiriden haberdar olduğunu ancak uygulamanın nasıl yürütüldüğünü bilmediğini ifade etti.
Son aylarda Douyin’de yapılan incelemelerde, bu yılın Ocak ayında yayımlandığı belirtilen resmi bir video duyurusunda mezarlık görüntülerinin ve ölen kişilere ait fotoğrafların paylaşılmasının “tehlikeli ve yanlış” olduğu yönünde uyarılar yapıldığı görüldü. Duyuruda ayrıca bu tür paylaşımlar nedeniyle çok sayıda kişinin gözaltına alındığı ve bu konuda özel bir operasyonun başlatılabileceği ifade ediliyor. Ancak ölüm haberlerinin neden zararlı olduğu konusunda herhangi bir açıklama yer almıyor.
Dünya Uygur Kurultayı eğitim sorumlusu araştırmacı Abdurreşit Niyaz, elde ettiği bilgiler ve gözlemlerine dayanarak, bölgede tutulan kişilerin sağlık durumlarının giderek kötüleştiğini ve kamplardan çok sayıda cenazenin çıktığını ileri sürdü. Niyaz’a göre bu tür yasaklar, söz konusu durumun dış dünyadan gizlenmesi amacıyla uygulanıyor olabilir.
Niyaz ayrıca, ölüm haberlerinin paylaşılmasının yalnızca yakınlarını kaybedenler için bir teselli aracı olmadığını, aynı zamanda toplum açısından da bilinmesi gereken önemli bir bilgi olduğunu vurguladı. İslam dininde de bu tür bilgilendirmelere dair öğretiler bulunduğunu hatırlatan Niyaz, Çin yönetiminin başlangıçta bu tür kısıtlamaları dini ve kültürel unsurları bastırmak amacıyla uyguladığını, ancak günümüzde bunun daha çok iddia edilen hak ihlallerini gizleme amacı taşıdığını savundu.
