Azerbaycan, Uygur Türklerinin zorla çalıştırıldığı iddiaları nedeniyle ABD tarafından kara listeye alınan Xinjiang Joinworld ile alüminyum ve metalurji teknolojileri alanında iş birliğini genişletme konusunda görüşmeler gerçekleştirdi.
Ekonomi Bakanı Mikayıl Cabbarov, görüşmelerin ortak projeler, modern teknolojiler ve uzmanlık aktarımı üzerine yoğunlaştığını söyledi. Bu girişim, Azerbaycan’ın sanayisini birincil metal üretiminin ötesine taşıyarak haddelenmiş alüminyum, profiller ve özel alaşımlar gibi daha yüksek katma değerli işlenmiş ürünlere yönelme çabasının bir parçası olarak görülüyor.
Azerbaycan, Güney Kafkasya’daki tek birincil alüminyum üreticisi olan devlet şirketi Azeraluminium aracılığıyla hâlihazırda birincil alüminyum üretiyor.
Ancak Bakü’nün iş birliği aradığı şirketin, Azerbaycan medyasında görüşmelerle ilgili haberlerde büyük ölçüde yer verilmeyen belgelenmiş bir geçmişi bulunuyor. ABD, Kasım 2024’te Xinjiang Joinworld’ü — resmi adıyla Xinjiang Zhonghe Co. — Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası (Uyghur Forced Labor Prevention Act – UFLPA) kapsamındaki kuruluşlar listesine ekledi. ABD, şirketin Doğu Türkistan’daki yetkililerle birlikte Uygurların ve diğer zulme uğrayan azınlıkların işe alınması ve zorla çalıştırılmak üzere transfer edilmesi faaliyetlerinde bulunduğuna inanmak için “makul neden” bulunduğunu belirtti.
Human Rights Watch, şirketin devlet destekli iş gücü transferi programlarıyla bağlantılarını belgeledi. Şirketin alüminyum ürünleri de zorla çalıştırma yoluyla üretildiğine ilişkin yasal karine nedeniyle ABD pazarına giriş yasağı kapsamında bulunuyor.
Çin, çoğunluğu Müslüman olan Uygurlara yönelik herhangi bir hak ihlali gerçekleştirdiğini reddediyor. Buna karşılık ABD ve bazı parlamentolar, Çin’in Uygurlara yönelik uygulamalarını etnik temizlik olarak nitelendirdi.
Söz konusu görüşmeler, Çinli Wanji ve Sunstone şirketleriyle ocak ayında gerçekleştirilen önceki görüşmelerin ardından geldi. Azerbaycanlı yetkililer, bu girişimleri ülke ekonomisini enerji sektörünün ötesinde çeşitlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendiriyor. Bakü, Çin ile Avrupa arasındaki Orta Koridor ticaret güzergâhı üzerindeki konumunu kullanarak ihracata yönelik imalat sanayisini geliştirmeyi hedefliyor.
Görüşmeler henüz yatırım miktarı, üretim kapasitesi veya takvim konusunda herhangi bir ayrıntı ortaya koymadı. Değer zincirinde daha üst aşamalara geçiş yönündeki çerçeve ise Azerbaycan devlet medyasının yaptığı analizlere dayanıyor.
Bununla birlikte, potansiyel ortağın zorla çalıştırma nedeniyle kara listeye alınmış olması, yapılacak herhangi bir anlaşmanın Azerbaycan’ın petrol dışı ihracat hedefleri açısından itibar ve hukuki riskler taşıyacağı anlamına geliyor. Bu riskler, özellikle Azerbaycan’ın ürünlerini Batı pazarlarına ihraç etme hedefleri bakımından önem taşıyor.
