ABD merkezli Uygur Hareketi (Campaign for Uyghurs – CFU), 12 Kasım Doğu Türkistan Millî Günü münasebetiyle yayımladığı basın açıklamasında, Uygur halkının tarihî mücadelesine dikkat çekerek uluslararası toplumu Doğu Türkistan konusunda daha güçlü adımlar atmaya davet etti.
CFU, 12 Kasım’ın Uygur halkının millî kimliği, bağımsızlık iradesi ve tarihî hafızası bakımından büyük önem taşıdığını vurguladı.
12 Kasım, Doğu Türkistan tarihinin iki önemli dönüm noktası
Uygur Hareketinin açıklamasında, 12 Kasım tarihinin Doğu Türkistan tarihinde iki önemli cumhuriyetin kuruluşuna tanıklık ettiği hatırlatıldı.
12 Kasım 1933’te Kaşgar’da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kuruldu. Aradan 11 yıl geçtikten sonra, 12 Kasım 1944’te Gulca’da Doğu Türkistan Cumhuriyeti ilan edildi.
CFU, bu iki tarihî gelişmenin Uygur halkının millî kimliğini, kendi vatanını ve kültürel mirasını koruma kararlılığını temsil ettiğini belirtti.
Açıklamada, 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından ikinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin ortadan kaldırıldığı ve Pekin yönetiminin bölgedeki hâkimiyetini güçlendirdiği ifade edildi.
Uygur Türklerine yönelik baskılar gündemde
CFU, bu yılki anmanın Uygur halkının karşı karşıya bulunduğu ağır insan hakları sorunlarının devam ettiği bir dönemde gerçekleştirildiğine dikkat çekti.
CFU, Çin Komünist Partisi’nin Uygurlara yönelik politikalarını soykırım, devlet eliyle zorla çalıştırma ve sınır ötesi baskı uygulamaları başlıkları altında değerlendirdi.
Açıklamada, bu uygulamaların yalnızca Uygur halkını değil, temel özgürlükleri ve insan haklarını da tehdit ettiği vurgulandı.
Ruşen Abbas: Uygur halkının mücadelesi henüz sona ermedi
Uygur Hareketi kurucusu ve İcra Direktörü Ruşen Abbas, Doğu Türkistan Millî Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede, bu günün Uygur halkının silinmeye çalışılan tarihî kimliğinin ve özgürlük iradesinin bir göstergesi olduğunu belirtti.
Abbas, tarih boyunca Doğu Türkistan’ın kimliğinin şekillenmesinde rol oynayan liderlerin hatırlanması gerektiğini ifade ederek, Çin Komünist Partisi’nin onlarca yıldır bu tarihî mirası silmeye çalıştığını savundu.
Uygur halkının özgürlük mücadelesinin henüz sona ermediğini vurgulayan Abbas, Çin yönetiminin baskı politikalarının Uygurların ötesine geçerek sınırlar boyunca temel özgürlükleri tehdit ettiğini dile getirdi.
Abbas, Uygur halkının haklarını savunmanın yalnızca Uygurlar için adalet arayışı olmadığını, aynı zamanda dünya genelinde özgürlüğün ve insan onurunun korunması anlamına geldiğini kaydetti.
Uluslararası topluma somut adım çağrısı
Uygur Hareketi, açıklamasının sonunda hükümetlere, insan hakları kuruluşlarına ve vicdan sahibi insanlara çağrıda bulundu.
Kuruluş, Doğu Türkistan Millî Günü’nün tarihî öneminin tanınmasını, Uygur halkına yönelik baskıların gündemde tutulmasını, zorla çalıştırma uygulamalarına karşı mücadele edilmesini ve sorumluların hesap vermesini istedi.
CFU, Uygur halkının sesini uluslararası alanda duyurmaya, tarihî ve kültürel mirasını korumaya ve Uygur soykırımı olarak nitelendirdiği uygulamalara karşı mücadele etmeye devam edeceğini bildirdi.
12 Kasım Doğu Türkistan Millî Günü, Uygur halkı açısından yalnızca geçmişteki iki cumhuriyetin kuruluşunu anma günü değil; millî kimliğin, tarihî hafızanın ve özgürlük arayışının gelecek nesillere aktarılması bakımından da önem taşıyor.























