Radio Free Asia (RFA) Uygur Servisi’nin haberine göre, Hoten şehrinde resmî bir duyuruda vatandaşlara kamuya açık alanlarda “devletin ortak dilini kullanın” çağrısı yapıldı.
Duyuruda Çince olarak, “Kamuya açık alana girdiniz, lütfen devletin ortak dilini kullanın” (您已经进入公共区域,请使用国家通用语言) ifadesine yer verildi. Aynı duyuruda ayrıca Çin yönetiminin etnik asimilasyon politikalarının temel söylemlerinden biri olan “Çin milleti ortak topluluğu bilincini pekiştirmek” sloganı da kullanıldı.

Uygur Türkçesinin kamusal alandaki kullanımı hedefte
Bildiride Uygurca konuşmanın tamamen yasaklandığı açıkça belirtilmese de, Uygur nüfusunun çoğunlukta olduğu Hoten’de vatandaşların kamuya açık yerlere girerken yalnızca Çince kullanmaları zorunluluğu, Çinli yetkililerin Uygur dilinin günlük sosyal etkileşimlerde kullanımını kısıtlamayı amaçladığını açıkça ortaya koymaktadır.
Bu uygulama, Çin yönetiminin Uygur Türkçesini yalnızca eğitim ve resmî kurumlarda değil, günlük sosyal yaşamda ve kamusal iletişim alanlarında da geri plana itmeye yönelik politikasının yeni bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
RFA Uygur Servisi, duyurunun Hoten Şehir Ticaret ve Sanayi-İşletme Enformasyon Dairesi ile Piyasa Denetimi ve Düzenleme İdaresi adına yayımlandığını bildirdi.
RFA muhabirlerinin söz konusu iki kurumla telefon aracılığıyla gerçekleştirdiği görüşmelerde, yetkililer bu tür bir duyurunun dağıtıldığını doğruladı. Ancak uygulamanın başka bölgelerde de yürürlükte olup olmadığı konusunda herhangi bir bilgi vermedi.
Yeni dil düzenlemesiyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor
RFA’nın aktardığı bilgilere göre Hoten’deki bu duyuru, münferit bir uygulamadan ziyade Çin yönetiminin dil politikalarındaki yeni düzenlemelerle bağlantılı olabilir.
Söz konusu uygulamanın, bu yıl yeniden düzenlendiği belirtilen “Sincan Uygur Özerk Bölgesi Dil ve Yazı İşleri Yönetmeliği” ile “Etnik Birlik Yasası” çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Haberde aktarılan bilgilere göre, 23 Eylül 2026 tarihinde kabul edilen ve 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülen yeni dil ve yazı yönetmeliğinin 12. maddesi, kamu hizmetleri alanında çalışan personelin kamusal alanlarda Çinceyi öncelikli ve etkin biçimde kullanmasını teşvik etmesini öngörüyor.
Hoten’de dağıtılan duyuru ise söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girmesinden önce, Uygur Türkçesinin kamusal alandaki kullanımına yönelik baskıların fiilen genişletilmeye başlandığı yönündeki endişeleri artırıyor.
Uygur Türkçesinin tarihî ve kültürel varlığını koruma mücadelesi açısından önem taşıyan bu gelişme, Çin yönetiminin “ortak dil” politikası adı altında Uygur Türkçesinin günlük hayattaki kullanım alanını daraltmaya yönelik adımlarının yeni bir örneği olarak gündeme geldi.
Kaynak: Radio Free Asia (RFA) Uygur Servisi





















