Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Arap Ülkeleri Bölgesel Bürosu Direktörü Abdullah Al-Dardari, Perşembe günü Amman’da düzenlediği basın toplantısında Gazze Şeridi’nin yeniden inşasının “uzun zaman alacak çok pahalı bir mesele” olduğunu belirterek, “uydular tarafından yakalanan yıkıma göre maliyeti yaklaşık 18 milyar dolar, ancak bu sahadaki nihai değer değil” dedi.
“Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın Gazze’de yıkılan her şeyin yeniden inşası için ilk tahminleri 30 milyar doları aşıyor ve hatta 40 milyar dolara ulaşabilir” diyen Al-Dardari, bunun “uluslararası toplumun İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana uğraşmadığı bir görev” olduğunu sözlerine ekledi.
“Yeniden inşa için finansman Arap ülkeleriyle görüşüldü ve şu ana kadar çok olumlu işaretler var” dedi, ancak daha fazla ayrıntı vermedi.
Yeniden inşa için “geleneksel çerçevelere” güvenmek “on yıllar sürebilir ve Filistin halkının on yıllar gibi bir lüksü yok” anlamına geliyor. Bu nedenle ateşkesten sonraki ilk üç yıl içinde insanları hızlı bir şekilde düzgün konutlara yerleştirmemiz ve normal ekonomik, sosyal, sağlık ve eğitim hayatlarını yeniden tesis etmemiz (…) önemlidir” dedi.
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik 7 Ekim’den bu yana devam eden saldırısı 34,000’den fazla ölü ve 77,000’den fazla yaralının yanı sıra altyapının geniş çaplı tahribatına ve benzeri görülmemiş bir insani felakete yol açtı.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) inşaat değerlendirmesi, en iyi senaryonun gerçekleşmesi halinde, inşaat malzemelerinin 2021’deki önceki Gazze krizinden beş kat daha hızlı teslim edildiği varsayıldığında, yıkılan evlerin 2040 yılına kadar yeniden inşa edilebileceğini belirtiyor.
Ancak inşaat değerlendirmesi, yeniden inşa hızının önceki dönemlerle aynı olması halinde Gazze’nin “yıkılan tüm konut birimlerini tamamen restore etmek için yaklaşık 80 yıla” ihtiyaç duyacağını gösteriyor.
Enkaz ve psikolojik bakım
Gazze’de şu ana kadar biriken toplam moloz miktarının 37 milyon ton olduğunu belirten Al-Dardari, bu rakamın “muazzam olduğunu ve her geçen gün arttığını, son verilerin 40 milyon tona yakın olduğunu gösterdiğini” sözlerine ekledi.
“Konutların yüzde 72’sinin tamamen ya da kısmen yıkıldığına” dikkat çekerek, “Gazze’de sağlık, eğitim, ekonomi ve altyapı dahil olmak üzere tüm bileşenleriyle insani kalkınma 40 yıl geriye gitti. Kırk yıllık çabalar ve yatırımlar boşa gitti.”
“En tehlikeli aşama, çatışmaların durması ve bizim hazır olmamamızdır” dedi. “Bu nedenle, onurlu bir geçici barınma sağlamak, enkazı kaldırmak ve bu enkazın altındaki binlerce cesetle ilgilenmek için hazır ve hazırlıklı olmalıyız.
Yeniden inşa sürecinin yanı sıra savaşın sivil halk üzerindeki psikolojik etkilerine de değinen BM yetkilisi, “Psikolojik bakıma ihtiyaç duyan kişi sayısına ilişkin tahminimiz 400.000 ve bu tahmin çok az” dedi.
Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA) İcra Sekreter Yardımcısı Mounir Tabet, “Yıkım muazzam ve korkutucu” dedi ve “eğitim ve sağlık sektörleri neredeyse tamamen yok oldu” diye ekledi.
Tabet, 2023’ün son çeyreğinde Gazze Şeridi’ndeki ekonominin “büyüklüğünün yüzde 81’ini” kaybettiğini belirtti. Tabet, “Durum çok zor ve insani ve altyapısal yıkımın ölçeği daha önce görülmemiş ve bizden benzeri görülmemiş çabalar gerektiriyor” dedi.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) değerlendirmesi, mevcut çatışmanın süresine bağlı olarak savaşın sosyal ve ekonomik etkilerine ilişkin bir dizi projeksiyon sunmakta ve onlarca yıl devam edecek acıları öngörmektedir.
Program direktörü Achim Steiner yaptığı açıklamada, “Bu kadar kısa bir süre içinde eşi benzeri görülmemiş düzeyde can kaybı, büyük yıkım ve yoksulluktaki keskin artış, gelecek nesillerin geleceğini tehdit eden ciddi bir kalkınma krizine yol açacaktır” dedi.
Raporda, savaşın dokuz ay daha devam etmesi halinde Gazzeliler arasındaki yoksulluğun 2023 yılı sonunda yüzde 38,8’den yüzde 60,7’ye yükseleceği ve orta sınıfın büyük bir kesimini yoksulluk sınırının altına iteceği kaydedildi.
