Nöbetçi Eczaneler
İstanbul’da yasal ikamet izniyle yaşayan ve iki gözünü tamamen kaybetmiş olan 51 yaşındaki Uygur Türkü Ali Abdullah, savcılık tarafından serbest bırakılmasına rağmen geri gönderme merkezinde tutulması nedeniyle kamuoyunda tartışma yarattı.
Evine baskınla gözaltına alındı
Doğu Türkistan kökenli ve dört çocuk babası olan Ali Abdullah’ın, 24 Şubat’ta Ramazan ayının yedinci günü İstanbul’daki evine yapılan polis baskınıyla gözaltına alındığı bildirildi.
İfadesi alındıktan sonra savcılık tarafından serbest bırakılan Abdullah’ın, serbest bırakılma kararına rağmen İstanbul İl Göç İdaresi tarafından İstanbul Binkılıç Geri Gönderme Merkezi’nde idari gözetim altına alındığı ve hakkında sınır dışı kararı verildiği öne sürüldü.
Abdullah’ın tamamen görme engelli olması ve Türkiye’de yasal ikamet izniyle yaşaması, alınan kararın sosyal medyada ve insan hakları çevrelerinde daha fazla dikkat çekmesine neden oldu.
Savcılık serbest bıraktı, idari gözetim başladı
Türkiye’de yabancılarla ilgili işlemler 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında yürütülüyor. Bu çerçevede savcılık tarafından verilen bir serbest bırakma kararının ardından idari makamların ayrıca idari gözetim kararı alabilmesi hukuken mümkün olsa da, hukukçular bazı vakalarda bunun keyfi uygulamalara yol açabileceğini ifade ediyor.
Ali Abdullah vakasında ise savcılık tarafından serbest bırakılan bir kişinin yeniden idari gözetim altına alınması ve sınır dışı kararı verilmesi, sürecin hukuki gerekçeleri konusunda soru işaretleri doğurdu.
Uygur Türklerinin durumu yeniden gündemde
Abdullah’ın geri gönderme merkezine alınması, Türkiye’de yaşayan Uygur Türklerinin durumuna ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi.
Türkiye uzun yıllar boyunca Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan’daki zulümden kaçan Uygurlar için önemli bir sığınma ülkesi olarak görülüyordu. Ancak son yıllarda bazı Uygurların ikamet izinlerinin iptal edildiği, geri gönderme merkezlerinde tutulduğu veya üçüncü ülkelere gönderildiği yönünde raporlar yayımlanıyor.
İnsan hakları örgütleri, Uygurların Çin’e gönderilmeleri halinde keyfi tutuklama, zorla çalıştırma ve yeniden eğitim kampları gibi ağır insan hakları ihlalleriyle karşılaşabilecekleri konusunda uyarıda bulunuyor.
Uluslararası hukuk: “geri göndermeme” ilkesi
Uluslararası hukukta mülteciler ve sığınmacılar için temel koruma ilkelerinden biri olan “non-refoulement” (geri göndermeme) ilkesine göre, bir kişinin işkence veya zulüm görme ihtimali bulunan bir ülkeye zorla gönderilmesi yasak kabul ediliyor.
Türkiye’nin de taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve iç hukuk düzenlemeleri, gönderileceği ülkede işkence, ölüm cezası veya insanlık dışı muamele riski bulunan kişilerin sınır dışı edilmesini yasaklıyor.
Bu nedenle hukukçular, Ali Abdullah gibi vakaların yalnızca idari bir göç meselesi değil, aynı zamanda insan hakları ve uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu belirtiyor.
Yetkililere çağrı
Sosyal medyada paylaşılan mesajlarda ve bazı insan hakları çevrelerinde, görme engelli bir kişinin geri gönderme merkezinde tutulmasının insani ve hukuki açıdan yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Uygur diasporası ve bazı sivil toplum kuruluşları, yetkilileri Ali Abdullah’ın durumunu incelemeye ve sürecin şeffaf şekilde kamuoyuna açıklanmasına çağırıyor.