Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

Uygur öğretmen ders kitabı hazırladığı için hapse atıldı

Setiwaldi Kerim, tüm kariyeri

Setiwaldi Kerim, tüm kariyeri boyunca çalıştığı Çin’in işgali altındaki Doğu Türkistan Atuş’ta bir ortaokulda Uygur edebiyatı öğretme konusunda tutkuluydu.

Hatta ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik edebiyat ders kitabı projesinde çalışmak için bölgenin 11 milyondan fazla sakini tarafından konuşulan Türk dilinde uzmanlaşmış bir grup eğitimciyle bile işbirliği yaptı. Kerim, sözde Sincan Eğitim Bürosu başkanı Settar Sawut liderliğinde diğer akademisyenlerle birlikte çalıştı.   

Şimdi 52 yaşında olan Kerim öğretmeyi o kadar çok seviyordu ki , Atuş 1 Nolu Ortaokulu’nda ders kitaplarında yer alan konuları öğretirken yaşadığı sınıf deneyimlerinden yola çıkarak Yeni Sınıfım adlı kendi kitabını da yazdı.

Ayrıca Uygurca yayın yapan Kızılsu Edebiyatı için öyküler yazdı ve edebiyat ve sanat etkinliklerinde hatıralar ve öğretim yöntemleri kitabı hakkında halka açık konuşmalar yapan bir sosyal aktivistti.

Yerel polis Özgür Asya Radyosuna belirli metinlerden bahsetmeden verdiği demeçte, Kerim’in 2017’de emekliye ayrılmadan hemen önce, kitaplarında ayrılıkçılığı teşvik ettiği için yetkililer onu tutukladığında kariyeri aniden durma noktasına geldi.

Aslen Kaşgarlı olan ve tutuklu Uygurların bir veritabanını tutan Norveç merkezli Uygur aktivist ve dilbilimci Abdulweli Ayup, “Setiwaldi Kerim’in sözde tek suçu, bu yeni ders kitaplarını öğretmekteki örnek rolüydü” dedi. “Yeni ders kitaplarını destekleyen bir grup öğretmeni temsil ediyordu.”

Uygur kültürünü silme girişimleri

2017’de Çinli yetkililer, Uygurlar ve diğer Müslüman Türk azınlıklara yönelik baskılarını yoğunlaştırdı ve bölgede “dini aşırılık” ve “terörizmi” önlemek adı altında mesleki eğitim merkezi dediği ama Nazi tipi toplama kampları olan işkence merkezlerine koydu. 

Uygur kültürünü yok etmek için daha geniş bir çaba içinde dil ve edebiyat öğretmenleri, önde gelen iş adamları ve Müslüman din adamları da dahil olmak üzere Uygur aydınları hedef aldılar.

Doğu Türkistan’ın Kızılsu Kırgız Özerk Bölgesi’nin başkenti Atuş’ta bir kamu güvenlik çalışanı, geçtiğimiz günlerde Özgür Asya Radyosuna verdiği demeçte, Kerim’in 19 yıl hapis cezasına çarptırıldığını söyledi. 

Kerim hakkında özgürce konuşabilmek için adını vermek istemeyen kişi, “2017’de emekli olmak üzereyken onu tutukladık” dedi.

“Onu neden tutukladığımızı size söyleyemem,” diye ekledi.

Öğretmenin adı, Norveççe Uyghur Hjelp olarak da bilinen bir savunuculuk ve yardım kuruluşu olan Ayup’un Uyguryar Vakfı tarafından derlenen tutuklu ve kayıp Uygurlar listesinde yer alıyor. Örgüt, 20’den fazla öğretmen belirledi ve isimlerini tutuklu Uygur alimler listesinde listeledi.

Örgütün kurucusu Ayup, “Setiwaldi Kerim, yeni derlenen Uygur edebiyatı ders kitaplarının olağanüstü bir uygulayıcısı ve yorumcusuydu” dedi.

Otyagh köyü Üstünatuş ilçesine mensup Kerim, Sincan Üniversitesi’nden edebiyat diplomasıyla mezun olduktan kısa bir süre sonra Atuş’ta ortaokulda öğretmenliğe başladı ve tutuklanana kadar konuyu öğretti.

Ayup, tutuklanmasının büyük olasılıkla 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında ortaokul ve lise öğrencilerine yönelik Uygur edebiyatı ders kitabı projesi nedeniyle olduğunu söyledi.

Mükemmel öğretmen ödülü

Eyüp, Kerim’in yeni derlenen ders kitaplarının başarısını göstermede örnek rol oynayan seçkin bir pedagog olduğunu söyledi. Kerim, 2004 yılında Atuş’ta yeni ders kitapları konulu bir konferansta “Mükemmel Öğretmen” ödülü bile kazandı.

Eyüp, RFA’ya “Yeni derlenen ders kitaplarının etkisi derin ve genişti” dedi. “Bu ders kitapları, Uygur tarihini, kültürünü ve geleneklerini çok iyi tanımladıkları için Çin hükümetinin hedefi haline geldi.”

“Çinli yetkililer bu ders kitaplarını Setiwaldi Kerim gibi Uygur bilim adamlarını ve yazarları doğrudan hedef almak ve onlara saldırmak için bir bahane olarak kullandı” dedi. “Onun gibi insanlar bu ders kitaplarını desteklediler ve içeriklerini tutkuyla sınıflarında öğrettiler.”

Doğu Türkistan’da Uygurlara yönelik yaygın baskının bir parçası olarak, Çinli yetkililer yalnızca daha önce onayladıkları okul ders kitaplarını yasaklamakla kalmadı, aynı zamanda bunların yazılmasına ve derlenmesine katılan akademisyenleri de tutukladı. 

Eyüp’e göre Çinli yetkililer, ders kitapları üzerinde çalışan diğer Uygur akademisyenler Yalqun Rozi, Tahir Nasir ve Wahitjan Osman’a da hapis cezası verdi. 

Yetkililer ayrıca ders kitaplarının derlenmesini yöneten eski yayıncılar Abdurazaq Sayim ve Alimjan Memtimin’i de hapse atarken, Sincan Eğitim Bürosu başkanı Sawut Sattar ertelenmiş bir ölüm cezası aldı.

Kaynak: RFA