"Uygur olmaktan gurur duyuyorum"

Uygur Amerikan Derneği, kültürlerini kutlamak ve küresel podyumda adı geçmeyen bir trendi vurgulamak için 24 Şubat’ta Fairfax, Virginia’da bir “Uygur Moda Şovu” düzenledi: Uygurların zorla çalıştırılması ve giyim tedarik zincirlerinde zorunlu çalışmadan üretilen ürünlere dikkat çekmek maksadıyla.

Dernek başkanı Elfidar İltebir, “Çin’e bir mesaj vermek için bu etkinliği düzenledik: Kültürümüzü yok edemezsiniz, çocuklarımızın geleceğe olan umutlarını ve inançlarını yok edemezsiniz” dedi. Etkinliğin hem Uygur kültürünü tanıtacağını hem de Uygur zorla çalıştırılmasından kazanç sağlayan giyim markalarına dikkat çekeceğini umuyordu.

DoğuTürkistan, Çin’in pamuğunun kabaca %80’ini – küresel arzın %20’sini – ve artan miktarda bitmiş tekstil ve giysi üretiyor.

Amerikan hükümeti, STK’lar ve gazeteciler tarafından yapılan bulgular, hem hammadde hem de nihai tüketim ürünlerinin Uygurlar ve diğer etnik azınlıklar tarafından, Çin hükümetinin boyun eğdirme ve kontrol kampanyasının bir parçası olarak zorlayıcı koşullar altında yapıldığını gösteriyor.

Okumadan Geçme Doğu Türkistan’daki zulmü belgeleyen gazetecilere ödül

Gösterinin bir parçası olarak, Çinli bir polis memurunun Uygur bir kadını zorunlu çalışma kampına götürmesinin bir tasviri sunuldu

2022’de yürürlüğe giren ABD Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası, tamamen veya kısmen Doğu Türkistan’da üretilen malları ithal etmek için zorla çalıştırmanın söz konusu olmadığına dair kanıt gerektiriyor. Genetik testler, bitmiş bir üründeki pamuğun Doğu Türkistan’da yetiştirilip yetiştirilmediğini belirleyebilir.

Ancak birçok büyük marka, kaynaklarını açıklamıyor. Ve araştırmacılar, yasaya aktif olarak uyan markalardan bazılarının tedarik zincirlerini ikiye ayırarak ve dünyanın geri kalanına kusurlu ürünler göndererek Doğu Türkistan’da iş yapmaya devam etmesinden korkuyor.

“Çin hükümetinin Uygurları zorla çalıştırmaya yönelik sömürüsünü nasıl durdurabiliriz? Bir izleme grubu olan İşçi Hakları Konsorsiyumu’nda Zorunlu Çalıştırma Proje Koordinatörü Jewher Ilham, “Bu basit bir matematik problemi” dedi.

Markaların zorla çalıştırmayı kârsız hale getirmek için hem hükümetin hem de bireysel eylemin gerekli olduğunu söyledi.

“ABD’nin Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası gibi küresel çapta yasalar çıkarmamız gerekiyor. Ve mümkün olan her yerde, Uygurların zorla çalıştırılmasıyla bağlantılı markalardan alışveriş yapmayı bırakmalıyız.”

‘Gözyaşlarımı tutmak zorunda kaldım’

Okumadan Geçme "Uygur mahkumlar Çinlilerin tarım arazilerinde zorla çalıştırılıyor"

Uygur Moda Şovunda çocuk kıyafetleri yer aldı. Modeller çoğunlukla Amerika Birleşik Devletleri’nde doğup büyüyen 5 ila 20 yaşları arasındaki Uygur çocuklarıydı.

Ailelerinin yıllar önce Uygur bölgesinden getirdikleri aile yadigârlarını giyerlerdi: her renk ve tarzda etles elbiseleri, işlemeli doppalar, kürk tumak şapkalar. Kıyafetlerden bazıları, bir Çin toplama kampından sağ çıkıp yurt dışına kaçan bir avuç Uygurdan biri olan Tursunay Ziyawudun tarafından tasarlandı ve dikildi. Diğer kıyafetler Türkiye ve Özbekistan’daki Uygur giyim butiklerinden getirildi.

Solda: Erdenay Sabit, Uygur Moda Şovunda geleneksel bir Uygur kadın şapkası olan Tumaq’ı elinde tutuyor. Sağda Aytürk Kerim Uygur Moda Defilesinin sonunda bir tabela çıkarıyor.

Gösterinin ilk bölümünde mankenler Uygur çocuk müziği eşliğinde podyumda yürüdü. Geleneksel Uygur kıyafetlerinin tüm stillerini giydiler ve Uygur müzik aletlerini ellerinde tuttular.

Sonra kısa bir dramatik performans vardı. Skeçte Çin polisi, kitap okuyan Uygur bir kızın üzerindeki doppa ve etles montunu çıkardı ve onu zorla bir giyim fabrikasına götürdü. Fabrikadaki dikiş masası, uluslararası markaların çantalarıyla kaplandı.

Okumadan Geçme ÇKP, Doğu Türkistan'a gelen Çinli göçmen kadınlara doğum teşviki veriyor

Uygur kızı rolünü oynayan Uygur Amerikan Derneği başkanı Elfidar İltebir, “Gözyaşlarımı tutmak zorunda kaldım, çünkü bu gerçek – bu tür durumlar anavatanda her gün oluyor” dedi.

‘Uygur olmaktan gurur duyuyorum’

Gösteriden sonra çocuklar, “Uygur zorla çalıştırmaya son verin” ve “Uygur zorla çalıştırmayla yapılan giysiler moda değil” yazılı pankartlar taşıyarak yeniden ortaya çıktı. Oditoryum sessizliğe büründü.

Gösterinin sonunda zorunlu çalıştırma fabrikasında gömlek diken Uygur bir kadın resmedildi

Gösteriye katılan modellerden biri de genç bir Uygur-Amerikalı olan Zilale idi. Sahnede Tursunay Ziyawudun tasarımı uzun etlesli bir elbise giydi ve dutar ud tuttu. Akıcı Uygurca, annesinin onu Uygur ruhuyla yetiştirdiğini söyledi. Çin hükümeti Uygurları onları sergiledikleri için cezalandırırken bile, ana akım Çin kültürünün Uygur kültürel sembollerini sterilize ettiği ve benimsediği yönündeki endişesini dile getirdi.

“Hayır, bu Uygur kıyafeti, bu Uygur kültürü” demeye geldik. “Uygur olmaktan gurur duyuyorum”

Kaynak: RFA