Doğu Türkistanlı Özbek din âlimi ve siyaset adamı Alihan Töre Sağuni’nin Türkistan Kaygısı adlı eseri, Fransa’da Amer Turkestan (Acı Türkistan) adıyla okurlarla buluştu. Doğu Türkistan’ın bağımsızlık hareketinin önemli isimlerinden Sağuni’nin hatıralarını içeren kitap, bölgenin yakın tarihine ilişkin tanıklıkları yeniden gündeme taşıdı.
Eserde Sağuni’nin Sovyetler Birliği ve Çin yönetimleriyle yaşadığı siyasi çatışmalar, karşılaştığı baskılar ve Doğu Türkistan’ın bağımsızlığı için yürütülen mücadeleye ilişkin gözlemleri ele alınıyor. Hatıralar, dönemin siyasi gelişmelerini ve bağımsızlık hareketinin karşı karşıya kaldığı zorlukları anlamak açısından önem taşıyor.
Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin lideriydi
1885 yılında, günümüzde Kırgızistan sınırları içerisinde bulunan Tokmok’ta dünyaya gelen Alihan Töre Sağuni, dinî kimliğinin yanı sıra Türkistan’ın siyasi tarihinde de önemli bir yer edindi.
Sağuni, 1944 yılında Gulca’da kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin geçici hükûmetine başkanlık etti. Bölgedeki bağımsızlık hareketinin önde gelen isimlerinden biri olan Sağuni, bu dönemde yaşanan siyasi gelişmelerin merkezinde yer aldı.
Sovyetler Birliği’ne götürüldü
1946 yılında Sovyetler Birliği’ne götürülen Alihan Töre Sağuni, hayatının geri kalanını Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te geçirdi. Sağuni, 1976 yılında hayatını kaybetti.
Fransa’da Amer Turkestan adıyla yayımlanan Türkistan Kaygısı, Sağuni’nin yaşadıklarını ve tanıklıklarını gelecek nesillere aktaran bir eser olarak öne çıkıyor. Kitap, Doğu Türkistan’ın bağımsızlık mücadelesinin tarihî arka planını ve dönemin siyasi baskılarını anlamak isteyen okurlar için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
