Türkiye ile Azerbaycan arasında son günlerde yaşanan diplomatik gerilim, yeni bir gelişmeyle gündemdeki yerini koruyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetine rağmen Ankara’da gerçekleştirilecek Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne katılmayacağı bildirildi.
Azerbaycan basınında yer alan bilgilere göre Aliyev’in zirveye katılmama gerekçesi, önceden planlanmış programları ve yoğun çalışma takvimi olarak açıklandı. Azerbaycan’ı zirvede Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’un temsil edeceği belirtildi.
Erdoğan bizzat davet etmişti
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 21 Ekim’de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, Azerbaycan’ın bağımsızlığının 35’inci yıl dönümünü kutlamış ve Aliyev’i Ankara’da düzenlenecek zirveye davet etmişti.
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, iki liderin Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldığı bildirilmişti.
Erdoğan, görüşmede Türkiye ile Azerbaycan arasındaki iş birliğinin kardeşlik hukukundan alınan güçle daha ileri seviyelere taşınacağına ilişkin mesaj vermişti.
Buna rağmen Aliyev’in Ankara’daki zirveye katılmayacağının açıklanması, iki ülke arasında son dönemde yaşanan gelişmelerin ardından dikkat çekti.
Başörtüsü tartışması diplomatik krize dönüşmüştü
Türkiye ile Azerbaycan arasında yaşanan gerilimin arka planında, Azerbaycan’da okullardaki kıyafet kuralları ve başörtülü öğrencilerin eğitim kurumlarına alınmadığı yönündeki haberler üzerine başlayan tartışmalar bulunuyor.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın konuya ilişkin açıklamaları, Bakü yönetiminin tepkisine neden olmuştu. Azerbaycan tarafında bu açıklamalar iç işlerine müdahale olarak değerlendirilirken, tartışma iki ülke arasındaki siyasi ilişkilere de yansımıştı.
Süreç içerisinde Saral’ın Cumhurbaşkanı Başdanışmanlığı görevinden ayrılması da gündeme gelmişti. Saral, 26 Ekim’de yaptığı açıklamayla istifasını duyurmuştu.
Gazeteci İsmail Saymaz’ın aktardığı kulis bilgilerine göre, Azerbaycan tarafında Saral’ın görevden alınmaması halinde Aliyev’in Ankara’daki zirveye katılmayacağı yönünde değerlendirmeler yapılmıştı. Ancak Saral’ın görevinden ayrılmasının ardından da Aliyev’in zirveye katılmayacağının açıklanması, gelişmelerin siyasi boyutuna ilişkin tartışmaları artırdı.
Aliyev’in katılmama kararı ne anlama geliyor?
Aliyev’in Erdoğan’ın davetine rağmen Ankara’ya gelmeyecek olması, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği açısından çeşitli soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Türkiye ve Azerbaycan, uzun yıllardır stratejik ortaklık ve müttefiklik ilişkileri yürütüyor. 2021 yılında imzalanan Şuşa Beyannamesi de iki ülke arasındaki ilişkilerin müttefiklik düzeyini teyit eden temel belgeler arasında yer alıyor.
Bununla birlikte, son dönemde karşılıklı açıklamalar ve diplomatik tartışmalarla görünür hâle gelen anlaşmazlıklar, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca tarihî kardeşlik söylemi üzerinden değerlendirilemeyeceğini ortaya koyuyor.
Aliyev’in zirveye katılmama kararının doğrudan diplomatik gerilimle bağlantılı olduğuna ilişkin Azerbaycan yönetiminden resmî bir açıklama yapılmış değil. Bakü yönetimi, kararın gerekçesi olarak önceden planlanan programları ve yoğun çalışma takvimini gösteriyor.
Azerbaycan’ı Ceyhun Bayramov temsil edecek
Ankara’da 30 Ekim’de düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nde Azerbaycan’ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’un temsil etmesi bekleniyor.
Aliyev’in katılmama kararı, Türkiye’nin Türk Devletleri Teşkilatı dönem başkanlığını devralacağı kritik bir toplantı öncesinde geldi. Bu nedenle kararın diplomatik yansımaları ve iki ülke arasındaki temasların nasıl ilerleyeceği yakından takip ediliyor.
Erdoğan’ın şahsi davetine rağmen Aliyev’in Ankara’da bulunmayacak olması, son günlerde yaşanan gerilimin ardından iki ülke ilişkilerinin seyrine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. Ancak kararın siyasi bir mesaj taşıyıp taşımadığı, resmî açıklamalar ve önümüzdeki dönemde atılacak adımlarla daha net anlaşılabilecek.
