Olivia Enos (*)
Bu hafta, Gülşen Abbas – son sekiz yıldır olduğu gibi – Çin’de bir hapishane hücresinde, işlemediği suçlar nedeniyle cezasını çekiyor olacak. Muhtemelen, ABD ile Çin arasında devam eden diplomatik görüşmelerin ortasında Başkan Trump ile Şi Cinping’in bir araya gelmenin eşiğinde olduklarından haberi yoktur. Ya da iki liderin buluşmasında, diğer pek çok konunun yanı sıra, onun özgürlüğünün de tartışma ve müzakere konusu olacağından haberi yoktur.
Abbas, Uygur asıllı Müslüman bir doktordur. Aynı zamanda bir anne, kız kardeş ve büyükanne. O, Amerikan vatandaşı kız kardeşinin 2018 yılında Hudson Enstitüsü’nde düzenlenen halka açık bir etkinlikte Uygurların maruz kaldığı soykırımı dile getirmesi nedeniyle parmaklıklar ardında bulunuyor. Altı gün içinde Abbas gözaltına alındı ve daha sonra “terör örgütüne katılmak”, “terör faaliyetlerine yardım etmek” ve “toplumsal düzeni bozmak amacıyla kalabalık toplamak” gibi asılsız suçlamalarla 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Onun gözaltına alınması, Çin Komünist Partisi’nin bir Amerikan vatandaşına karşı yaptığı bariz bir misilleme hamlesiydi. Bunun bir adı var. Buna “uluslararası baskı” denir. Ve bu durum, Amerika’daki ifade özgürlüğü ve din özgürlüğü açısından ciddi sonuçlar doğurmaktadır.
Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a göre, Başkan’ın Gülşen Abbas gibi siyasi tutuklular konusunu Şi ile doğrudan görüşeceğinden emin.
Abbas, Çin genelinde tutuklu bulunan pek çok siyasi mahkumdan biridir. Ancak onun durumu son derece benzersizdir. Birincisi, bu durum, Amerikan vatandaşlarına yönelik sınır ötesi baskıların en açık örneklerinden biridir. Sırf bu neden bile, onun davasının öncelikli olarak ele alınması gerektiğini gösterir.
İkincisi, davası, Çin hükümeti tarafından serbest bırakılan ve bu yılın başlarında Amerika’nın bağımsızlığının 250. yıldönümünde Amerikan vatandaşı kızı ve iki oğlunun yanına dönen Çinli Hıristiyan papaz Ezra Jin Mingri’nin davasıyla çarpıcı benzerlikler taşıyor.
Papaz Jin gibi, Gülşen de ABD vatandaşı değildir; ancak yeniden bir araya gelmeyi arzulayan 24 Amerikan vatandaşı aile üyesi vardır. Papaz Jin gibi, Dr. Abbas’ın masumiyeti de tartışılmaz. O hiçbir suç işlemedi. Ve Papaz Jin gibi, Dr. Abbas da yaşlanıyor (tam olarak 64 yaşında) ve yüksek tansiyon, sık sık hareket edememesine neden olan şiddetli osteoporoz ve kör kalmaması için düzenli tıbbi müdahale gerektiren bir göz rahatsızlığı dahil olmak üzere çeşitli sağlık sorunları var. Çin hükümeti, onu insani nedenlerle serbest bırakabilir.
Çin hükümeti Papaz Jin’i serbest bırakmayı kabul ettiğinde, yeni bir adım attı. Çin’den bir siyasi tutuklunun serbest bırakılmasının üzerinden yirmi yıldan fazla zaman geçmişti. Çin hükümeti, Gülşen Abbas’ı ve diğer öncelikli siyasi tutukluları serbest bırakarak bu olumlu eğilimi sürdürebilir. Dr. Abbas, cezasının neredeyse yarısını zaten çekmiştir ve Çin hükümetinden gelecek bu iyi niyet gösterisi, ticaret ve teknoloji diplomatisi alanlarında daha elverişli koşullarla karşılanacaktır.
Dr. Abbas unutulmadı. Kendisi, ABD hükümeti için hâlâ en öncelikli konular arasında yer alıyor. Hatta bu hafta bile, ÇKP Özel Komitesi üyeleri Temsilciler John Moolenaar (R-MI) ve Tom Suozzi (D-NY), Dr. Abbas’ın gözaltına alınmasının sekizinci yıldönümünü anan ve derhal serbest bırakılmasını talep eden bir karar tasarısı sundular. Bu önerge, Mayıs ayında Trump’ın Pekin’i ziyareti sırasında Kongre tarafından kabul edilen, yüksek öncelikli siyasi tutukluların serbest bırakılmasını talep eden iki partili ve iki meclisli bir önergenin ardından geldi; bu tutuklular arasında şu anda serbest bırakılmış olan Papaz Jin’in yanı sıra Dr. Abbas da bulunuyordu.
Birçok açıdan Dr. Abbas’ın durumu, Çin ile yürütülen müzakereler bağlamında ABD’nin kararlılığının bir sınamasıdır. Başkan, ABD adına bir zafer elde etme şansına sahiptir. Dr. Abbas’ın geri dönüşü, ABD’nin ifade özgürlüğü ve din özgürlüğü tarafında durduğunu gösterecektir.
İki lider bir araya geldiğinde, Başkan Abbas’ın durumunu ismen gündeme getirmelidir. Ancak Başkan sadece adını anmakla kalmamalı, onun kesin olarak serbest bırakılmasını ve ABD’deki ailesinin yanına güvenli bir şekilde dönmesini talep etmelidir. Başkan Trump – lütfen, sevgili aile üyesinin yokluğunda acı çeken bir Amerikan ailesine yeniden neşe getirin. Lütfen Gülşen Abbas’ı evine geri getirin.
(*) Olivia Enos, Hudson Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olarak görev yapıyor ve Asya’daki insan hakları ve ulusal güvenlik sorunları üzerine çalışıyor. Ayrıca Georgetown Üniversitesi’nde misafir öğretim üyesi ve Pacific Forum’da misafir araştırmacı. Daha önce Hong Kong Özgürlük Komitesi’nin (CFHK) Washington Direktörü ve Heritage Vakfı’nın Asya Çalışmaları Merkezi’nde politika analisti olarak görev yaptı.
