Bu Doğu Asya ülkesi, son 18 ay içinde ABD, Çin, Rusya, Avrupa Birliği ve Japonya’nın ardından, “C5+1” olarak bilinen bir çerçeve içinde beş Türkistan ülkesinin liderlerinin katıldığı bir zirve düzenleyen altıncı ülke oldu. 16 Eylül’de Seul’de gerçekleştirilen toplantı, önümüzdeki on yıllar için bir işbirliği çerçevesi ortaya koydu. Ayrıca, milyarlarca değerinde çok sayıda ikili anlaşma da imzalandı.
Seul zirvesinin sonunda kabul edilen bir bildiride, ilişkilerin daha da geliştirilmesine yön verecek mekanizmaların kurulacağı duyuruldu. Bunlar arasında, iki yılda bir düzenlenecek devlet başkanları zirvesi ve tedarik zincirlerinin büyümesini ve verimliliğini artırmak amacıyla bakanlar düzeyinde danışma organlarının kurulması ile endüstriyel ve teknolojik işbirliği yer alıyor. Kazakistan’ın iki yıl sonra bir sonraki Güney Kore-Orta Asya zirvesine ev sahipliği yapması planlanıyor.
Belge ayrıca Güney Kore’yi, Türkistan devletlerinin madencilik ve kritik mineraller sektöründe “ortak katma değerli üretim zincirleri” geliştirmesine yardımcı olma taahhüdüne bağlamaktadır. Seul ayrıca, enerji sektörü altyapısını yenilemek, yapay zeka/bilgi teknolojisi (AI/IT) kapasitelerini geliştirmek ve azalan su kaynaklarının yönetimini iyileştirmek gibi iklim değişikliğiyle ilgili kalkınma sorunlarına yönelik müdahaleleri güçlendirmek amacıyla bölge ülkelerine teknoloji ve uzmanlık sağlayacaktır.
Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, zirvede yaptığı konuşmada, mevcut “Güney Kore yapımı otomobil ve parçaların Orta Asya’ya gönderilmesi, karşılığında ise petrol, doğal gaz ve hammaddelerin geri gelmesi” modelinin ötesinde, ticareti önemli ölçüde genişletmeyi kısa vadeli bir hedef olarak belirledi.
“Artık bu ürünlerin ötesine geçip, ticaretin kapsamını tüketim malları, biyoteknoloji ve dijital sektörler dahil olmak üzere yeni sektörlere genişletmemiz gerekiyor,” dedi.
Güney Kore için acil öncelikler, gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi ve ticaret akışını hızlandırmakla görevli temsilciliklerin her bir Merkezi Türkistan başkentinde açılmasıdır.
İkili düzeyde Kazakistan, 19 milyar dolarlık anlaşmalar duyurdu. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev yaptığı açıklamada, “Otellerin inşası, bir petrol rafinerisi ve kentsel gelişim için umut verici planlar var” dedi. “Kültürel ve insani bağların güçlendirilmesine özel önem veriliyor.”
Bu arada Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, potansiyel olarak 12 milyar dolarlık anlaşmalar üzerinde görüşmelerde bulundu, ancak imzalanan anlaşmaların gerçek değeri bunun çok altında görünüyordu. Mirziyoyev’in ofisinden yapılan açıklamada, ulaşım, tarım, turizm ve yapay zeka gibi alanları kapsayan anlaşmaların yapıldığı duyuruldu, ancak dolar rakamı belirtilmedi. Özbek lider ayrıca, Güney Kore’nin Ex-Im Bankası ile 8 milyar dolarlık bir finansman mekanizması kurulmasına ilgi duyduğunu ifade etti.
Aşkabat merkezli Arzuw News haber ajansının bildirdiğine göre, Türkmenistan, Türkmen iç pazarına yönelik sunucular, veri depolama sistemleri ve diğer bileşenler dahil olmak üzere BT ekipmanları üretmek üzere bir Güney Kore firmasıyla türünün ilk örneği olan bir ortak girişim kurmayı kabul etti. Anlaşma, Türkmen yetkililerin iç bilgi akışı üzerinde sıkı bir denetim sürdürmelerine yardımcı olmak amacıyla tasarlanmış görünüyor.
Haberde, “Koreli ortaklar ileri teknolojileri, teknik çözümleri ve uzman desteğini aktaracak” deniyor. “Türkmen tarafı ise ürünleri yerel standartlara uyarlayacak, altyapıyı oluşturacak ve yerel pazar için çözümleri hayata geçirecek.”
Türkmen yetkililer ayrıca gümrük, medya, sınır ötesi suçlarla mücadele, fikri mülkiyet hakları ve su kaynakları yönetimi gibi çok çeşitli konuları kapsayan bir dizi mutabakat zaptı imzaladı. Türkmenistan’ın resmi haber ajansı TDH, Türkmenistan-Güney Kore ilişkilerinin “yeni bir ivme kazandığını ve stratejik ortaklık ilkeleri doğrultusunda geliştiğini” belirtti.
Tacikistan Cumhurbaşkanlığı Basın Servisi, çoğunluğu bağlayıcı olmayan mutabakat zaptı olmak üzere 15 belgenin imzalandığını bildirdi.
Güney Kore’nin uluslararası yayıncısı KBS World Radio’ya göre Kırgızistan ise 18 anlaşma imzaladı. Bunların bazıları, Bişkek ile Seul’ü kardeş şehir ilan eden mutabakat zaptı gibi sembolik nitelikte.
