BIST 100
13.694,19 -1,28%
DOLAR
46,0552 0,07%
EURO
53,0887 -0,78%
GRAM ALTIN
6.409,16 -3,23%
FAİZ
43,69 0,90%
GÜMÜŞ GRAM
100,37 -8,23%
BITCOIN
60.877,00 0,31%
GBP/TRY
61,4726 -0,72%
EUR/USD
1,1522 -0,77%
BRENT
93,09 -2,04%
ÇEYREK ALTIN
10.478,98 -3,23%
İstanbul Az Bulutlu
İstanbul hava durumu
21 °

Mehmet Emin Buğra

20230615_133659-min

1901’de Doğu Türkistan’ın halıları, ipekleri, yeşil taşları, altın ocakları, ipek kumaşları ile meşhur Hoten vilayetinde doğmuştur.

1921’de Hoten’e bağlı Karakaş kazasındaki Oybağ medresesinden mezun olmuştur.

1924-1931 arası bu medresede müderrislik yapmıştır. 1933 Şubat ayında Hoten’de başlıyan milli ayaklanmanın liderliğini yapmış, sonra Hoten’de kurulan muvakkat Milli Hükümet’in başvekilliğini ve başkomutanlığını yapmıştır.

1934’de Hoten’i istila etmek isteyen Çinli müslüman kuvvetlerle yaptığı savaşı kaybederek Hindistan’a iltica etmiş, oradan da Afganistan’a yerleşmiştir.

Afganistan’da kaldığı müddet içinde Türkiye’nin Afgan Büyükelçisi merhum Memduh Şevket Esendal ile tanışmış ve bu zatın yardımı ile Türkiye’den getirtiği kitaplarla bilgisini takviye edip arttırmıştır.

6.4.1943 tarihinde, Milliyetçi Çin Parlemantosu’nda Türkistan’ı temsil eden İsa Alptekin’in yardımı ile Çin’e gelmiş ve Çin’de arkadaşları Dr. Mesut Sabri ve İsa Alptekin ile birlikte birlikte mücadelesine devam etmiştir.

İsa Alptekin tarafından çıkarılmakta olan Altay Gazetesi başmuharrirliğini yapmış ve bu arada bazı Çin ilim adamları ile Türkistan davası, ”Türkistan” ve “Türk” adları etrafında ilmi münakaşa ve münazaralara girişmiştir.

1944’de Doğu Türkistan’da Milliyetçi Çin’e karşı yapılan ayaklanmanın neticesi olarak, Muhammed Emin Buğra Beğ, Dr. Mesut Sabri ve İsa Alptekin, Doğu Türkistan’a dönem imkanını elde etmiştir. Yapılan anlaşma icabı ayrıca Çin Hükümeti, bazı haklar da tanımıştır. Böylece Doğu Türkistan Türklerinin de iştiraki ile kurulan 25 kişilik Hükümet Konseyi azalığına ve Nafia Vekilliğine Muhammed Emin Buğra getirilmiştir.

Daha sonra 29.12.1948’de Doğu Türkistan Hükümeti Reis Muavinliğine tayin edilmiştir. Bundan sonra Doğu Türkistan, Kızıl Çin tarafından işgal edilince, 11.12.1949’da mücadele arkadaşı İsa Alptekin ile birlikte Keşmir’e iltica edip,1952’de Türkiye’ye taşınmıştır.

Türkiye’de iken Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır, Lübnan, Ürdün, Suriye, Irak, İran gibi memleketlere birkaç defa gidip, oralarda Türkistan’ın dert ve davasını duyurmaya çalışmış, bu memleketlerin devlet reislerine muhtıralar takdim ederek, yardımlarını rica etmiş, 1960’da Pakistan’da toplanan Asya-Avrupa Konferansı’na, 1962’de Bağdat’ta toplanan İslam Kongresi’ne iştirak ederek güzel konuşmalar yapmıştır.

Arapça, Farsça, Urducayı ana dili gibi bilen, İngilizce’de konuşan Muhammed Emin Buğra Beğ, 14.6.1965’de Ankara’da Hakk'ın rahmetine kavuşmuştur.

Eserleri:

1-Şarki Türkistan Tarihi-Türkistan lehçesi ile yazılmış ve Keşmir’de eski harflerle basılmıştır.

2-Doğu Türkistan Tarihi,Coğrafyası,Şimdiki Durumu-1952.

3-Tibet ve Doğu Türkistan Hakkında Bilinmeyen Siyasi Konular-1959.

4-Delhi Konferansı ve Tibet-1960

5-Taşkent Konferansının İçyüzü ve Komünist Memleketlerdeki Yazarların Durumu-1959.

6-Kutluk Türkan-roman

7-Türkistan’ın Hürriyet Davası ve Çin Siyaseti-İstanbul,1954.

Türkistan Şehitleri(Sayfa:39-39-40-41)

YORUM YAP

Yorum yapabilmek için kuralları kabul etmelisiniz.
Yeni bir yorum göndermek için 60 saniye beklemelisiniz.

Henüz bu içeriğe yorum yapılmamış.
İlk yorum yapan olmak ister misiniz?