Kırım Tatar halkının tarihî vatanında kendi millî kimliğini ve siyasi iradesini koruyabileceği bir yönetim modeli oluşturulması amacıyla gündeme getirilen Kırım Tatar Millî Özerk Cumhuriyeti projesi yeniden tartışılmaya başlandı.
Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği Genel Merkezi’nin internet sitesinde yayımlanan Avukat Namık Kemal Bayar’ın değerlendirmesinde, Kırım Tatarlarının millî özerklik talebinin yeni bir siyasi girişim olmadığı, köklerinin 1991 yılına kadar uzandığı belirtildi.
Bayar, Ukrayna yönetiminin de Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun son açıklamalarından anlaşıldığı kadarıyla projeye olumlu yaklaştığını ifade etti.
Kırım Tatarlarının özerklik talebi 1991’de Millî Kurultay’da karara bağlandı
Kırım Tatar halkının millî özerklik talebi, Sovyetler Birliği döneminde gerçekleştirilen sürgünün ardından vatanlarına dönmeye başlayan Kırım Tatarlarının siyasi mücadelesinin önemli başlıklarından biri oldu.
26 Haziran 1991 tarihinde Kırım’da gerçekleştirilen Millî Kurultay’da Kırım Tatarları, kendi millî özerkliklerini tesis etme yönünde karar aldı.
Bu tarihten yaklaşık üç ay sonra Ukrayna bağımsızlığını ilan etti. Böylece Kırım Tatarlarının millî özerklik talebi, 1991 yılından itibaren Ukrayna devleti nezdinde dile getirilen temel siyasi taleplerden biri hâline geldi.
Kırım Tatarları açısından özerklik, yalnızca idari bir düzenleme değil, sürgün sonrasında tarihî vatanlarına dönüş mücadelesinin ve millî kimliklerini koruma iradesinin de önemli bir parçası olarak şekillendi.
Poroşenko’dan Kırım Tatar Özerk Cumhuriyeti’ne destek mesajı
Kırım’ın geleceğinde Kırım Tatar halkının tarihî ve siyasi haklarının tanınması düşüncesi, Ukrayna siyasetinde de geçmiş yıllarda gündeme geldi.
2015 yılında gerçekleştirilen Dünya Kırım Tatar Kongresi Genel Kurulu’na mesaj gönderen dönemin Ukrayna Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko, Kırım’ın bir gün yeniden Ukrayna’ya döneceğini ve işgalin sona ereceğini ifade etmişti.
Poroşenko mesajında, Kırım’ın Kırım Tatar Özerk Cumhuriyeti olarak Ukrayna’ya yeniden katılacağı yönündeki görüşünü dile getirmişti.
Bu açıklama, Kırım Tatarlarının millî özerklik talebinin Ukrayna’nın siyasi gündeminde yer bulması bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendirildi.
2022’de Ukrayna Anayasası için değişiklik taslağı sunuldu
Kırım Tatar Millî Özerk Cumhuriyeti projesi, 2022 yılında Ukrayna Parlamentosu’na taşındı.
Aralarında Kırım Tatar Millî Meclisi Başkanı Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nun da bulunduğu üç milletvekili, Ukrayna Anayasası’nın Kırım Özerk Cumhuriyeti’ni düzenleyen 10. bölümünde değişiklik yapılmasını öngören bir anayasa değişikliği taslağı sundu.
Önerinin temel amacı, Kırım’ın mevcut özerk cumhuriyet statüsünün Kırım Tatar halkının millî özerkliğini esas alacak şekilde yeniden düzenlenmesiydi.
Söz konusu girişim Ukrayna kamuoyunda ve siyasi çevrelerde geniş yankı uyandırdı. Kırım’ın geleceği, Kırım Tatarlarının tarihî hakları ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğü çerçevesinde çeşitli tartışmaların yürütülmesine neden oldu.
“Amaç Ukrayna’dan bağımsız yeni bir devlet kurmak değil”
Kırım Tatar Millî Özerk Cumhuriyeti projesinin en önemli noktalarından biri, hedeflenen yönetim modelinin Kırım’ın Ukrayna’dan ayrılması anlamına gelmemesi.
Av. Namık Kemal Bayar, değerlendirmesinde bu hususun özellikle altını çizerek projenin Ukrayna sınırları içerisinde yeni ve bağımsız bir Türk devleti kurmayı amaçlamadığını vurguladı.
Asıl hedefin, Kırım’ın Ukrayna’nın toprak bütünlüğü içerisinde, Kırım Tatar halkının tarihî haklarını, millî kimliğini ve siyasi iradesini esas alan bir cumhuriyet olarak yeniden yapılandırılması olduğunu belirtti.
Bu çerçevede önerilen model, hem millî hem de bölgesel özerklik özellikleri taşıyor.
Kırım Tatarları kendi vatanlarının geleceğinde söz sahibi olmak istiyor
Önerilen özerklik modelinde Kırım Tatar halkının yalnızca kültürel haklarının değil, bölgenin yönetiminde ve geleceğinin belirlenmesinde siyasi ve ekonomik anlamda da söz sahibi olması öngörülüyor.
Bu kapsamda Kırım Tatarlarının;
- Yerel yönetim mekanizmalarında etkin biçimde temsil edilmesi,
- Doğal kaynakların kullanımında söz sahibi olması,
- Bölgenin ekonomik geleceğinin belirlenmesine katılması,
- Siyasi karar alma süreçlerinde millî iradesini ortaya koyabilmesi,
- Tarihî kimliğini ve millî varlığını güvence altında yaşatabilmesi hedefleniyor.
Bu yönüyle Kırım Tatar Millî Özerk Cumhuriyeti projesi, 1991 yılında Millî Kurultay’da ortaya konulan siyasi iradenin günümüz şartlarında anayasal ve idari bir yapıya kavuşturulması girişimi olarak değerlendiriliyor.
Kırım hâlâ Rus işgali altında
Kırım Tatarlarının özerklik talebi yeniden gündeme gelirken bölgedeki mevcut durum da önemini koruyor.
Kırım, 2014 yılından bu yana Rusya’nın kontrolü altında bulunuyor. Kırım Tatarları ise bu süreçte siyasi baskılar, tutuklamalar, insan hakları ihlalleri ve millî kimliklerini hedef alan uygulamalarla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Kırım Tatar Millî Meclisi’nin faaliyetlerine getirilen kısıtlamalar, siyasi tutuklamalar ve Kırım Tatar toplumunun temsilcilerine yönelik baskılar, bölgenin geleceğine ilişkin tartışmaların temel başlıkları arasında yer alıyor.
Bayar, değerlendirmesinde Putin yönetimi döneminde Kırım’da insan hakları ihlallerinin, siyasi tutuklamaların ve Kırım Tatarlarının millî kimliğini hedef alan uygulamaların ağır biçimde sürdüğünü belirtti.
Kırım Tatar diasporası mücadelesini sürdürüyor
Kırım Tatarlarının tarihî vatanlarında özgür, güvenli ve müreffeh bir hayat sürdürebilmesi, yalnızca Kırım’da yaşayanların değil, dünyanın farklı ülkelerine dağılmış Kırım Tatar diasporasının da temel hedefleri arasında bulunuyor.
Av. Namık Kemal Bayar, diasporanın Kırım’daki soydaşlarının özgürlük ve güvenlik içerisinde yaşayabilmesi için mücadelesini sürdüreceğini ifade etti.
Kırım Tatarlarının kendi kimliğini, tarihini ve siyasi iradesini koruyarak geleceğini belirleme hakkına kavuşması gerektiğini vurgulayan Bayar, Kırım’ın er ya da geç Rus işgalinden kurtulacağına inandıklarını belirtti.
1991 Millî Kurultayı’nda ortaya konulan özerklik iradesinin bugün yeniden gündeme gelmesi, Kırım Tatar halkının tarihî vatanındaki geleceğine ilişkin siyasi mücadelesinin devam ettiğini gösteriyor.





















