Doğu Türkistan’da çocuklara ailelerini ihbar ettirme uygulaması devam ediyor

Çin yönetiminin Doğu Türkistan'daki Uygur çocuklarını ailelerini ve çevrelerini gözetlemek için kullandığı iddiası yeniden gündeme geldi. Radio Free Asia'nın (Özgür Asya Radyosu) haberine göre, Hoten'de köy polisleri, ailelerin düşünce ve davranışlarını takip etmek amacıyla öğrenci muhbirlerden bilgi almayı sürdürüyor.

featured
Özet, NİDAİ’ın yapay zekâ desteğiyle oluşturuldu.
Radio Free Asia'nın Kasım 2026 tarihli haberine göre, Çin yönetiminin Doğu Türkistan'ın Hoten bölgesinde yürüttüğü dil politikaları kapsamında çocuklar ailelerini izlemek için kullanılıyor. Hoten Bölge Eğitim Müdürlüğü verilerine göre, 18 bin ilkokul ve ortaokul öğrencisi ulusal dil denetçisi…
Bu içeriği farklı bir yapay zekâ aracında özetle:

Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da Uygur halkına yönelik politikaları kapsamında çocukların ailelerini gözetlemeye yönlendirildiğine ilişkin yeni bilgiler ortaya çıktı. Radio Free Asia’nın (RFA) 20 Kasım 2026 tarihli haberinde, Hoten bölgesinde yürütülen telefon görüşmelerine dayanılarak, öğrencilerin aileleri hakkında bilgi toplamak amacıyla kullanılmaya devam edildiği aktarıldı.

Haberde, geçmişte Uygur çocuklarından ailelerinin dinî inançları ve ibadetleri hakkında bilgi istenirken, son yıllarda bu uygulamanın evlerde ve toplumda Çince kullanımının denetlenmesi yönünde genişletildiği belirtildi.

18 bin öğrenciye denetçilik görevi verildi

Hoten Bölge Eğitim Müdürlüğünün 12 Kasım 2024 tarihinde yayımladığı resmî açıklamada, “Küçük eller büyük ellere rehberlik ediyor, ortak ulusal dili birlikte öğreniyoruz” adlı program kapsamında 18 bin ilkokul ve ortaokul öğrencisinin “toplumda ortak ulusal dilin yaygınlaştırılması denetçisi” olarak görevlendirildiği duyurulmuştu.

Çin yönetimi programın amacını toplumda uygun bir dil ortamı oluşturmak ve ortak ulusal dilin kullanımını yaygınlaştırmak şeklinde açıklamıştı.

Ancak RFA’nın Hoten’de yaptığı telefon görüşmelerinde ulaşılan köy polisleri, söz konusu öğrencilerden ailelerinin durumu hakkında bilgi aldıklarını ifade etti. Habere göre bu bilgiler, aile üyelerinin düşünce yapısını ve siyasi-ideolojik tutumlarını değerlendirmek amacıyla kullanılıyor.

Polisler çocuklarla iş birliğini en etkili yöntem olarak görüyor

RFA’nın ulaştığı bir başka polis görevlisi ise gözaltında bulunan kişilerin ailelerinin düşünce durumunu öğrenmenin önemli olduğunu savundu.

Polis görevlisi, bu bilgilere ulaşmanın en etkili yolunun ailedeki çocuklarla iş birliği yapmak olduğunu ileri sürdü.

Bu açıklamalar, çocukların yalnızca dil politikalarının uygulanmasında değil, ailelerin ve yakın çevrenin izlenmesinde de bir araç olarak kullanıldığı yönündeki endişeleri artırdı.

312 bin 400 katılım kaydedildi

Hoten Bölge Eğitim Müdürlüğünün 5 Şubat 2026 tarihli açıklamasında, “Küçük eller büyük ellere rehberlik ediyor” programı aracılığıyla ortak ulusal dili öğrenme faaliyetlerine toplam 312 bin 400 kişi-katılım sağlandığı bildirildi.

30 Haziran 2026 tarihinde yayımlanan başka bir resmî açıklamada ise 18 bin öğrencinin denetçi olarak görevlendirilmesi yeniden gündeme getirildi.

Aynı açıklamada, “öğrencinin aileye rehberlik etmesi, ailenin de toplumu etkilemesi” modelinin uygulandığı vurgulandı.

Uygulamanın geçmişi dinî hayatın gözetlenmesine dayanıyor

Uygur çocuklarının aileleri hakkında bilgi vermeye zorlandığına ilişkin iddiaların yeni olmadığına dikkat çekilen haberde, önceki yıllarda da benzer uygulamaların belgelendiği hatırlatıldı.

Çin İnsan Hakları Savunucuları Ağı’nın 2018 yılında Birleşmiş Milletler Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi’ne sunduğu raporda, Uygur öğrencilerin aile üyelerinin dinî görüşlerini ve faaliyetlerini okula bildirmeleri yönünde baskıyla karşılaştıkları belirtilmişti. Toplanan bilgilerin kamu güvenliği birimlerine aktarıldığı da raporda yer almıştı.

ABD’nin 2023 Uluslararası Din Özgürlüğü Raporu’nda da polislerin Ramazan ayında Uygur çocuklarına anne ve babalarının oruç tutup tutmadığını sorduğu ve bilgi sağlayan ağlardan yararlandığı kaydedilmişti.

Pekin yönetimi uygulamayı farklı gerekçelerle savunuyor

Çin yönetimi söz konusu politikaları çocukları dinî aşırılıktan koruma, ortak ulusal dili yaygınlaştırma ve Çin ulusunun ortak kimliğini güçlendirme gerekçeleriyle savunuyor.

Ancak RFA’nın haberinde yer alan bilgiler, uygulamanın yıllar içinde farklı biçimlere bürünmesine rağmen Uygur çocuklarının aile içindeki ve toplumsal çevredeki davranışları izlemek için kullanılmasına dayanan sistemin devam ettiğine işaret ediyor.

Uygur çocuklarının aileleriyle olan güven ilişkisini zedeleyebilecek bu uygulamalar, çocuk hakları, aile mahremiyeti, din ve kültür özgürlüğü açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor.

Doğu Türkistan’da eğitim ve dil politikaları çerçevesinde yürütülen uygulamaların, çocukların aileleri üzerindeki gözetim mekanizmasının bir parçasına dönüştürülmesi yönündeki iddialar uluslararası insan hakları çevrelerinin gündemindeki yerini koruyor.

Dil Kuşatması Sürüyor
thumbnail

Çin’den Uygur Türkçesine yeni darbe: Yeni düzenlemeyle Uygur dili kamusal hayattan silinme tehlikesiyle karşı karşıya

Haberi görüntüle

Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Abone olarak Gizlilik Politikası metnini kabul etmiş olursunuz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Akşam Kapanışı 4 Ağustos 2026 akşam Haber Bülteni
Giriş Yap

Haber Nida ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

NİDAİ ile Sohbet Et

NİDAİ ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı

Merhaba, Ziyaretçi 👋

Bugün nasıl yardımcı olabilirim?

Türk Dünyası Doğu Türkistan’da çocuklara ailelerini ihbar ettirme uygulaması devam ediyor

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir