Myanmar’da yıllardır sistematik baskı, şiddet ve zorla yerinden edilmeyle karşı karşıya kalan Rohingya Müslümanları için tarihi bir gelişme yaşandı. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 19 Kasım 2026’da açıkladığı kararla Myanmar’ın 2017 yılında Arakan bölgesinde gerçekleştirdiği askerî operasyonlar sırasında Rohingya halkına karşı soykırım işlediğine hükmetti.
Kararın ardından uluslararası toplumdan peş peşe açıklamalar gelirken, bazı ülkeler Myanmar yönetimine karşı somut diplomatik adımlar atılması çağrısında bulundu.
Cezasızlığın sona erdirilmesi ve sorumluların hesap vermesi yönündeki taleplerin öne çıktığı süreçte İngiltere’nin aldığı karar dikkat çekti. İşgqlci israil’de ise UAD’nin hükmünün Gazze’de devam eden soykırım davasına olası etkileri tartışılmaya başlandı.
İngiltere, Myanmar’ın askerî ataşesini sınır dışı ediyor
Rohingya soykırımı kararının ardından en dikkat çekici diplomatik adımlardan biri İngiltere’den geldi.
İngiliz hükûmeti, Myanmar’ın Londra’daki askerî ataşesini ülkeden sınır dışı edeceğini açıkladı. Ayrıca Myanmar’ın Londra Büyükelçiliği’ndeki maslahatgüzarı da Dışişleri Bakanlığına çağrıldı.
İngiltere Dışişleri Bakanı, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararını tarihi olarak nitelendirerek ülkesinin uluslararası hukuk düzenine ve mahkemeye desteğini yineledi.
Myanmar’daki askerî yönetimin Rohingya Müslümanlarına yönelik uygulamalarını kınayan İngiliz Bakan, sorumluların hesap vermesini sağlamak amacıyla yeni adımlar atılacağını belirtti.
Londra yönetimi ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin acil toplantıya çağrılmasını istedi. İngiltere, Myanmar’ın mahkeme kararına eksiksiz şekilde uymasını ve uluslararası toplumun kararın uygulanması için harekete geçmesini talep etti.
Gambiya: Bu zafer Rohingya halkına aittir
Myanmar’a karşı Uluslararası Adalet Divanı’nda dava açan Gambiya da kararın ardından açıklama yaptı.
Gambiya Adalet Bakanı ve Başsavcısı Dawda Jallow, Lahey’deki Barış Sarayı önünde gazetecilere yaptığı değerlendirmede kararı Rohingya halkı açısından büyük bir zafer olarak nitelendirdi.
Jallow, bu zaferin hayatta kalanlara ve yaşadıklarını mahkemede anlatan Rohingya mağdurlarına ait olduğunu vurguladı.
Gambiya’nın davayı açarken güvenilir raporlara ve yıllardır devam eden ağır insan hakları ihlallerine dayandığını belirten Jallow, Rohingya halkının uzun süre insanlık dışı muameleye ve sistematik zulme maruz bırakıldığını ifade etti.
Gambiya’nın başlattığı hukuki girişime 57 üyeli İslam İşbirliği Teşkilatı’nın (İİT) da destek verdiği hatırlatıldı.
Birleşmiş Milletler’den güvenli dönüş çağrısı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararını memnuniyetle karşıladı.
Guterres, Myanmar yönetiminin mahkeme kararına uygun hareket etmesi gerektiğini belirterek Rohingya Müslümanlarının yaşadıkları topraklara güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde dönebilmelerinin sağlanmasını istedi.
BM Genel Sekreteri ayrıca ailelerin yeniden bir araya getirilmesi ve yerinden edilmiş insanların temel haklarının korunması gerektiğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de kararı Rohingya halkı açısından bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.
Kararın, yıllardır adalet arayan mağdurların haklarının tanınması ve sorumluların hesap vermesi yönündeki çabalara önemli katkı sağlayabileceği belirtildi.
İşgalci israil’de Gazze endişesi: Karar emsal oluşturabilir
Uluslararası Adalet Divanı’nın Myanmar hakkındaki kararı işgalci israil’de de yakından takip edildi.
İşgalci israil devlet televizyonu Kanal 11, Myanmar’ın Rohingya halkına karşı soykırım işlediğine ilişkin kararın işgalci israil açısından olumsuz sonuçlar doğurabilecek bir hukuki emsal oluşturabileceğini ileri sürdü.
İşgalci israil, Güney Afrika’nın Aralık 2023’te açtığı dava kapsamında Gazze’de soykırım işlemekle suçlanıyor. Uluslararası Adalet Divanı’nda devam eden davaya daha sonra 12’den fazla ülke de müdahil olma başvurusunda bulundu.
İşgalci israil’de gündeme gelen endişenin temelinde, UAD’nin Myanmar kararında soykırım suçunun tespiti için yaptığı hukuki değerlendirmenin Gazze davasında da önem taşıyabilecek olması bulunuyor.
Mahkemenin Myanmar hakkındaki hükmü, devletlerin soykırım suçundan uluslararası hukuk kapsamında sorumlu tutulmasına ilişkin önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Myanmar’a karşı tarihi soykırım kararı
Uluslararası Adalet Divanı’nın kararı, 2017 yılında Myanmar ordusunun Arakan bölgesinde gerçekleştirdiği askerî operasyonlara ilişkin yedi yıl süren hukuki sürecin ardından geldi.
Batı Afrika ülkesi Gambiya, Kasım 2019’da Myanmar’ı 1948 tarihli Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal etmekle suçlayarak Lahey’deki mahkemeye başvurmuştu.
Dava, 57 üyeli İslam İşbirliği Teşkilatı’nın desteğiyle yürütüldü.
Mahkemenin değerlendirmesinde Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce Rohingya Müslümanını öldürdüğü, yaygın cinsel şiddet uyguladığı, çocuklara yönelik ağır saldırılar gerçekleştirdiği ve köyleri sistematik biçimde yok ettiği tespit edildi.
2017’deki askerî operasyonlar sonucunda yaklaşık 750 bin Rohingya Müslümanı evlerini terk ederek komşu Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı.
Mahkeme, Myanmar’ın soykırımı önleme yükümlülüğünü de ihlal ettiğine hükmederek sorumluların soruşturulmasını, yargılanmasını ve cezalandırılmasını istedi. Ayrıca mağdurlar için iade ve tazminat mekanizmalarının oluşturulmasına yönelik karar aldı.
Karar bağlayıcı ancak uygulanması uluslararası baskıya bağlı
Uluslararası Adalet Divanı’nın kararları taraf devletler açısından bağlayıcı olmakla birlikte mahkemenin bunları doğrudan uygulamaya koyabilecek bir kolluk gücü bulunmuyor.
Myanmar’ın karara uymaması durumunda Gambiya, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne başvurarak harekete geçilmesini isteyebilecek.
Ancak Güvenlik Konseyi’nde Çin ve Rusya gibi daimî üyelerin veto yetkisi bulunması, kararın uygulanması konusunda siyasi engeller oluşturabilir.
Buna rağmen Myanmar’ın soykırımdan sorumlu tutulması, uluslararası toplumun askerî yönetim üzerindeki diplomatik baskısını artırabilecek önemli bir gelişme olarak görülüyor.
Rohingya halkı açısından ise kararın gerçek anlamda adalete dönüşmesi; güvenli geri dönüşün sağlanması, vatandaşlık ve temel hakların tanınması, kaybedilen mülklerin iadesi ve sorumluların hesap vermesiyle mümkün olacak.






















