Satkaliyev, tam kapasiteyle faaliyette olan Tianwan nükleer santralinden, şu anda inşaatı devam eden Xuwei nükleer tesisine, uranyum madenciliği ve yakıt üretim tesislerinden araştırma ve eğitim kurumlarına kadar çok çeşitli tesisleri ziyaret etti.
Ayrıca Çinli hükümet yetkilileriyle ve önde gelen nükleer şirketlerin üst düzey yöneticileriyle de bir araya geldi. Satkaliyev’in gezisi, Çin Ulusal Enerji İdaresi Başkanı Wang Hongzhi’nin Kazakistan’a yaptığı ziyaretin hemen ardından gerçekleşti. Bu ziyaret sırasında iki ülke, nükleer enerji alanındaki gelecekteki işbirliğini belirleyen bir protokol imzaladı. 2025 yılında Kazakistan, Orta Asya ülkesinde iki adet büyük ölçekli reaktörün inşası için Çin Ulusal Nükleer Şirketi’ni seçti. Nükleer enerji alanındaki üst düzey yetkililerin karşılıklı ziyaretleri, ikili işbirliğinin yoğunlaştığını gösteriyor.
Orta Koridor
Kırgızistan Ulaştırma Bakanlığı, Çin-Kırgızistan-Özbekistan (CKU) demiryolu inşaatının ilerlediğini bildirirken, bölge hükümetleri de CKU projesi etrafında planlar yapıyor. Örneğin Özbekistan ve Azerbaycan, Bakü limanı yakınlarında ortak bir lojistik merkezi kurmak üzere anlaştılar ve Orta Koridor boyunca yük taşımacılığını hızlandırmak için ortak bir Hazar filosu kurmayı planlıyorlar. Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcısı Khurram Teshabayev, bu projeleri gelecekteki CKU demiryolu hattıyla açıkça ilişkilendirerek, bu hattın Avrasya tedarik zincirlerinin giderek daha önemli bir bileşeni haline geleceğini savundu.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev, yakın zamanda Gürcistan’a yaptığı ziyaret sırasında, kısa süre önce modernizasyon çalışmaları tamamlanan Bakü-Tiflis-Kars demiryolunu övdü. Mirziyoyev, bu demiryolunun CKU ile entegrasyonunun araştırılmasını önerdi. Özbek yetkililer ayrıca, Karadeniz’deki Anaklia’da inşa edilecek derin su limanına katılım konusunda genel bir ilgi göstererek, bu projeyi CKU ve Orta Koridor ile ilişkilendirdiler.
Enerji
Rusya’daki aksaklıkların arzı tehdit etmesi nedeniyle Kırgızistan, yakıt ithalatını çeşitlendirmek istiyor. Çin, potansiyel bir tedarikçi olarak öne çıktı. 24.kg’nin Kırgızistan Bakanlar Kurulu Birinci Başkan Yardımcısı’na atıfta bulunarak verdiği habere göre, Çin Halk Cumhuriyeti 3.000 ton jet yakıtı tedarik etmeyi kabul ederken, 5.000 ton dizel yakıt için de müzakereler devam ediyor. Teslimatların Temmuz ayı sonuna kadar başlaması bekleniyor.
Tacikistan da Rusya’nın enerji tedarikine olan bağımlılığını azaltmak istiyor ve Çin’in yardımıyla petrol ve doğalgaz sahalarını aktif olarak araştırıyor. Çin’in enerji devi CNPC, Tacikistan’daki potansiyel enerji rezervleri üzerinde kapsamlı yerçekimi, manyetik ve jeofizik araştırmalarını tamamlamış olup, sismik arama çalışmaları da tamamlanmak üzeredir. Tacikistan hükümetinin Ana Jeoloji Departmanı’nın başkanı Ilkhom Oymukhammadzoda, yakın zamanda yaptığı açıklamada, bu testlerin keşif sondajı için en umut verici yerleri belirleyeceğini duyurdu.
Kazakistan
DKNews.kz’nin haberine göre, Kazakistan’ın düşük maliyetli havayolu şirketi FlyArystan, Aktau ile Çin’in batısındaki Sincan Eyaleti’ne bağlı Urumçi arasında direkt uçuşlar başlattı. Bu adım, bugüne kadar demiryolu yük taşımacılığı ve sınır ötesi ticaretin genişletilmesine odaklanan, hızla gelişen Kazakistan-Çin bağlantısına sivil havacılık boyutunu da ekliyor.
Çin’in ekonomik katılımı imalat sektörüne de yayılıyor. Kazak otomotiv şirketi Allur, Kazakistan’da araç üretimine başlamak üzere Çinli elektrikli araç üreticisi Li Auto ile kısa süre önce stratejik bir ortaklık anlaşması imzaladı.
Başbakan Yardımcısı Kanat Bozumbayev, yenilenebilir enerji, sürdürülebilir havacılık yakıtı, enerji depolama, tarımsal işleme ve akıllı enerji sistemleri alanlarındaki yatırımları görüşmek üzere Hong Kong merkezli Towngas ve Full Vision Capital şirketlerinin yöneticileriyle bir araya geldi. Tengri News’in haberine göre, önerilen projeler, Kazak yetkililerin bölgesel bir bilişim merkezi oluşturmak amacıyla stratejik bir proje olarak tanımladıkları Alatau Şehri’nde hayata geçirilecek.
Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi, “Hava İpek Yolu Sağlık Girişimi” kapsamında gerçekleştirilen ilk “Uçan Hastane” misyonunun lansmanına ev sahipliği yaptı. Kazakistan Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığı’na göre, Şanghay’daki Fudan Üniversitesi Göz ve KBB Hastanesi ile ortaklaşa yürütülen proje, mobil tıbbi hizmetleri tıp eğitimi, bilimsel araştırma ve sağlık personeli eğitimi alanlarında genişletilmiş işbirliğiyle birleştiriyor.
Tacikistan
Çin pazarına giriş izni verilen Tacik tarım ürünlerinin yelpazesi genişliyor. Asia-Plus haber ajansının bildirdiğine göre, Tacikistan Gıda Güvenliği Komitesi ile Çin Gümrük Genel İdaresi arasında yeni imzalanan bir anlaşma kapsamında, Tacikistan Çin’e taze kayısı, erik ve kavunların yanı sıra tavuk ayağı ve ibik ihraç etmeye başlayacak.
Tacikistan devlet haber ajansı Khovar’ın haberine göre, Tacikistan Maliye Bakanlığı ile Çin Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı, altyapı, enerji ve diğer öncelikli projeleri kapsayan bir kalkınma işbirliği mutabakat zaptı imzaladı.
Türkmenistan
Türkmenistan’daki Yagshygeldi Kakayev Uluslararası Petrol ve Gaz Üniversitesi’nden profesörler, Xi’an Petrol Üniversitesi ve Hebei Petrol Meslek ve Teknik Üniversitesi’nde düzenlenen mesleki gelişim programına katılmak üzere Çin’i ziyaret etti. Ayrıca, aynı Türkmen üniversitesinden öğrenciler şu anda Pekin’deki Çin Petrol Üniversitesi’nde staj yapmak üzere Çin’de bulunuyor.
