Çin’in yapay zekâ teknolojilerine yönelik yatırım dalgası, borsalarda yaşanan sert satışlarla yeni bir sınavdan geçiyor. Yapay zekâ ve yarı iletken şirketlerinin ağırlıkta olduğu STAR50 endeksindeki hızlı gerileme, ülkedeki teknoloji yatırımlarının geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre endeks, temmuz ayında gördüğü zirveden itibaren dört aydan kısa sürede yaklaşık yüzde 40 değer kaybetti. Bu süreçte şirketlerin toplam piyasa değerinden yaklaşık 480 milyar dolar silindi. Çin’in önde gelen şirketlerini izleyen CSI300 endeksinde de haziran ayındaki zirveye kıyasla yaklaşık yüzde 20’lik düşüş kaydedildi.
Piyasalardaki gerilemede şirket hisselerinin ulaştığı yüksek değerlemeler, yapay zekâ talebinin geleceğine ilişkin belirsizlikler ve Çinli teknoloji üreticilerinin uluslararası pazarlarda karşılaşabileceği yeni kısıtlamalar etkili oldu.
Yapay zekâ beklentileri borsalarda tersine döndü
Çin’de teknoloji şirketlerine yönelik yoğun yatırım ilgisi, son dönemde hisse fiyatlarının hızla yükselmesine neden olmuştu. Ancak beklentilerin şirketlerin gerçek kazanç potansiyelini ne ölçüde yansıttığına ilişkin tartışmalar, yatırımcıların risk algısını değiştirmeye başladı.
Goldman Sachs verilerine göre yapay zekâ bağlantılı hisseler, Çin ana karası ve Hong Kong piyasalarında işlem gören A ve H grubu hisselerin toplam piyasa değerinin yüzde 42’sini oluşturuyor. Bu hisselerin işlem hacmindeki payı ise yüzde 57 seviyesinde bulunuyor.
Teknoloji hisselerinin piyasalardaki bu yüksek ağırlığı, satışların etkisini de genişletiyor. Özellikle bireysel yatırımcıların yoğun olduğu Çin piyasasında yaşanan kayıplar, yalnızca teknoloji şirketlerini değil, genel yatırım güvenini de etkileyebilecek bir boyuta ulaştı.
Robot ve çip şirketleri de düşüşten kaçamadı
Satış dalgası, yatırımcıların kısa sürede büyük ilgi gösterdiği şirketleri de etkiledi.
Robot üreticisi Unitree’nin hisseleri, ağustos ayındaki halka arzından bu yana yaklaşık yarı yarıya değer kaybetti. Şirketin halka arzında bireysel yatırımcıların talepleri, satışa sunulan pay miktarının yaklaşık 8 bin katına ulaşmıştı.
Çip üreticisi CXMT’nin hisselerinde de son bir ayda yüzde 25’i aşan düşüş yaşandı. MetaX Integrated Circuits ve Moore Threads Technology hisseleri ise temmuz ayındaki zirvelerinden itibaren yaklaşık yarı yarıya geriledi.
Yapay zekâ sistemlerinde kullanılan optik bileşenleri üreten Zhongji Innolight ve Eoptolink Technology şirketlerinin hisselerinde de haziran ve temmuz aylarındaki zirvelere kıyasla yaklaşık yüzde 60’lık kayıplar görüldü.
Bu şirketlerin düşüşünde, ABD’nin Çinli üreticilerin Amerikan veri merkezlerine ürün tedarik etmesini kısıtlamaya yönelik adımları da etkili oldu.
Halka arzlar ve yeni yatırımlar baskı altında
Borsalardaki değer kaybının Çin teknoloji sektörüne yönelik etkileri, hisse fiyatlarıyla sınırlı kalmayabilir. Şirketlerin piyasa değerlerinin gerilemesi ve yatırımcıların daha temkinli hareket etmesi, yeni halka arzların ve finansman planlarının ertelenmesine yol açabilir.
Hong Kong merkezli Lotus Asset Management yöneticisi Hong Hao, satış dalgasının çok sayıda şirketin halka arz girişimini durdurabilecek boyuta ulaşabileceğine dikkat çekti.
Bu gelişme, yüksek sermaye gerektiren yapay zekâ ve yarı iletken sektörleri açısından önem taşıyor. Şirketlerin çip geliştirme, üretim kapasitesini artırma ve veri merkezi teknolojilerine yatırım yapma süreçlerinde sermayeye erişim büyük rol oynuyor.
Piyasalardaki güven kaybının derinleşmesi hâlinde yeni yatırımların finansmanının zorlaşması ve teknoloji şirketlerinin büyüme planlarının yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Sert düşüşe rağmen değerlemeler yüksek
Çin’de teknoloji hisselerinin önemli ölçüde değer kaybetmesine karşın piyasa çarpanlarının hâlâ yüksek seviyelerde bulunması, yeni düşüş ihtimalini gündemde tutuyor.
STAR50 endeksinin geçmiş 12 aylık kazançlarına göre hesaplanan fiyat/kazanç oranı, yaklaşık 250 seviyesindeki zirvesinden 100’e kadar geriledi. Nasdaq 100 endeksinde aynı göstergenin yaklaşık 30 seviyesinde olması, iki piyasa arasındaki değerleme farkını ortaya koyuyor.
Bu tablo, Çinli teknoloji şirketlerinin hisselerinde yaşanan düzeltmenin tamamlanıp tamamlanmadığına ilişkin tartışmaları artırıyor.
Pekin yönetimi ise borsalarda daha istikrarlı bir yükseliş sağlamak amacıyla spekülatif işlemleri sınırlamaya yönelik adımlar atıyor. Kaldıraçlı işlemler ve yüksek frekanslı alım satım üzerindeki önlemler, piyasalardaki aşırı hareketliliğin kontrol altına alınması hedefinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte yapay zekâ hisselerinde yaşanan kayıplar, tasarruf sahiplerini sermaye piyasalarına yönlendirme hedefini de zorlaştırabilir.
Yatırımcılar yeni alımlar için beklemede
Piyasadaki düşüşü herkes uzun vadeli bir kriz olarak değerlendirmiyor. Bazı yatırımcılar, aşırı yükselen hisse fiyatlarının gerilemesini daha sağlıklı bir piyasa yapısına geçiş için fırsat olarak görüyor.
HSBC araştırmasına göre Asya piyasalarına yatırım yapan fonlar, son dönemde satışlar görülmesine rağmen Çin hisselerinde genel olarak ağırlıklarını koruyor. Goldman Sachs da Innolight ve CXMT gibi şirketlerin bulunduğu bazı Çinli yapay zekâ firmalarını güncel yatırım önerileri arasında değerlendirdi.
Ancak Çin ana karasındaki yatırımcıların bir bölümü, yeniden alım yapmak için hisse fiyatlarının daha cazip seviyelere gerilemesini bekliyor.
Şanghay merkezli Zhuozhu Investment Management yöneticisi Wang Zhuo’nun değerlendirmesine göre çip üreticileri ve yapay zekâ tedarikçileri de diğer üreticiler gibi yoğun fiyat rekabetiyle karşı karşıya kalabilir.
Çin’de yaşanan gelişmeler, yapay zekâ teknolojilerinin büyüme potansiyeli ile bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin borsa değerleri arasındaki farkı yeniden gündeme getiriyor. Önümüzdeki dönemde yatırımcıların odağında yalnızca teknolojik ilerleme değil, şirketlerin gelirlerini artırabilme kapasitesi ve yüksek değerlemeleri ne ölçüde karşılayabildiği de olacak.
Kaynak: Reuters
