Tartışmalar, Diyanet Akademisi Başkanı Enver Osman Kaan’ın 17-21 Mayıs 2026 tarihlerinde Çin’in davetiyle gerçekleştirilen “Dünya Dini İdare Temsilcileri Ziyaret Programı” kapsamında Doğu Türkistan’a yaptığı ziyaret sırasında Çin devlet medyasına verdiği röportajın yaklaşık iki buçuk ay sonra yeniden servis edilmesiyle başlamıştı. Röportajda kullanılan bazı ifadeler kamuoyunda tepki çekerken, Kaan eleştirilere yazılı bir açıklamayla cevap verdi.
“Resmi görevim nedeniyle diplomatik dili tercih ettim”
Enver Osman Kaan, açıklamasında ziyaretin tamamen resmi bir program kapsamında gerçekleştiğini vurgulayarak, devleti ve Diyanet İşleri Başkanlığını temsil ettiği için kullandığı dilin diplomatik sorumluluk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
İlgili Haber
Kaan, Çin medyasına verdiği cevapların bağlamından koparılarak aylar sonra yeniden gündeme taşındığını belirterek, bunun planlı bir algı operasyonuna dönüştürüldüğünü ifade etti.
Açıklamasında şu değerlendirmeye yer verdi:
“Söz konusu program resmi ziyaret çerçevesinde gerçekleşmiştir. Oradaki hassasiyetimiz, resmi görevin gerektirdiği sorumluluk ve ziyaret esnasında temas ettiğimiz Uygur Türkü kardeşlerimizi zor durumda bırakmama niyetidir. Uygur Türkü olan bir gazetecinin sorularına verilen cevaplarda sarf edilen sözler bağlamından koparılarak 2,5 ay sonra planlı, kasıtlı ve yıpratma amaçlı bir şekilde servis edilmiştir.”
“Doğu Türkistan’a hazırlıklı gittim”
Kaan daha önce de Haber Nida’ya yaptığı açıklamada, kamuoyunda oluşan algının aksine Doğu Türkistan’a gitmeden önce bölgeyle ilgili geniş bir hazırlık yaptığını, Uygur Türklerinin yaşadığı sorunları yakından bildiğini ifade etti.
Ziyaret sonrasında hazırladığı resmi raporda Çinli yetkililere doğrudan din ve ibadet özgürlüğüne ilişkin sorular yönelttiğini belirten Kaan, şu başlıkların gündeme getirildiğini aktardı:
- Sokaklarda başörtülü kadınların neden görülmediği,
- Camilerde cemaat bulunmaması,
- Kur’an-ı Kerimlerin camilerde yer almaması,
- Gençlerin camilere kabul edilmemesi,
- Ezanın dışarıdan okunmaması.
Kaan, bu soruların Çinli yetkilileri rahatsız ettiğini ve görüşmeler sırasında bu konuların açık şekilde dile getirildiğini söyledi.
“Doğu Türkistan bizim kırmızı çizgimizdir”
Kamuoyunda oluşan “Doğu Türkistan konusunda duyarsız kaldığı” yönündeki eleştirileri reddeden Kaan, bölgenin Türk ve İslam tarihi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Doğu Türkistan ata yurdumuzdur, kırmızı çizgimizdir. Kaşgarlı Mahmut’un, Yusuf Has Hacib’in yetiştiği bu toprakları unutmamız mümkün değildir.”
Kaan ayrıca Doğu Türkistan’ın Türkiye’nin gönlündeki yerinin tartışmaya kapalı olduğunu vurgulayarak, Uygur Türklerinin yaşadığı sıkıntılara karşı duyarsız olmadığını dile getirdi.
Destek mesajları da geldi
Tartışmaların ardından bazı isimler de Enver Osman Kaan’a destek açıklaması yaptı.
Doğu Türkistan Vakfı Başkanı Prof. Dr. Abdulhamit Avşar, Çin devlet medyasının röportajı yaklaşık iki buçuk ay sonra yeniden servis etmesini “planlı bir propaganda faaliyeti” olarak değerlendirdi. Avşar, Çin’in röportajı zamanlamalı biçimde dolaşıma soktuğunu ve amacın Türkiye kamuoyunda farklı bir algı oluşturmak olduğunu savundu.
Araştırmacı-yazar Taha Kılınç da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Enver Osman Kaan’ın Doğu Türkistan konusunda uzun yıllardır hassasiyet sahibi olduğunu belirterek, ziyaret öncesinde bölge hakkında kapsamlı okumalar yaptığını, dönüşte de kendisiyle gözlemlerini paylaştığını ifade etti. Kılınç, Kaan’ın Doğu Türkistan meselesine duyarsız biri olmadığını düşündüğünü söyledi.
“Uygur kardeşlerim hakkını helal etsin”
Enver Osman Kaan, açıklamasının sonunda kamuoyunda oluşan kırgınlığın farkında olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu manipülasyondan dolayı kalbi kırılan Uygur kardeşlerimizin bilmesini isterim ki; Doğu Türkistan’ın bizim kalbimizde ve dualarımızda müstesna bir yeri vardır. Saygıyla arz eder, incinen ve kalbi kırılan kardeşlerimizin haklarını helal etmelerini istirham ederim.”
Kaan’ın açıklamasıyla birlikte, kamuoyunda tartışmalara neden olan Çin röportajının arka planına ilişkin kendi değerlendirmeleri de ilk kez ayrıntılı şekilde paylaşılmış oldu. Açıklamada, ziyaret boyunca resmi temsil sorumluluğu ile Doğu Türkistan hassasiyeti arasında denge kurmaya çalıştığını savunan Kaan, sözlerinin bağlamından koparılarak farklı bir anlam yüklenmeye çalışıldığını ifade etti.
