Uluslararası siber güvenlik araştırmaları, dijital reklamcılık sistemlerinin yalnızca ticari amaçlarla değil, kullanıcıların izlenmesi ve kimliklerinin belirlenmesi için de kullanılabileceğine ilişkin yeni bulguları gündeme taşıdı. Reuters’ın 27 Ekim 2026 tarihli haberine göre, TrendAI araştırmacıları işgalci israil merkezli reklam teknolojileri şirketi Discover-Tech’in Starlink kullanıcılarına yönelik reklam faaliyetlerinde olağan dışı bir yoğunluk tespit etti.
Tokyo merkezli siber güvenlik şirketi Trend Micro bünyesinde faaliyet gösteren TrendAI’ın araştırmacıları, dijital reklam verileri üzerinden yaptıkları incelemelerde Discover-Tech’in Starlink kullanıcılarına gösterilen reklamların en büyük kaynaklarından biri olduğunu belirledi. Araştırmacılara göre bu faaliyetler, kullanıcıların konumlarını tespit etmek veya çevrim içi hareketlerini takip etmek amacıyla yürütülmüş olabilir.
Şirketin, Starlink trafiğine yönelik reklam ihalelerinde 100’den fazla ülkede en yüksek teklif hacmine ulaşması dikkat çekti. Bu ülkeler arasında uydu internet hizmetinin yasaklandığı ya da kısıtlandığı bölgelerin de bulunduğu belirtildi.
Reklam ihaleleri gözetim aracına dönüşebilir
Dijital reklamcılık sektöründe reklam alanları çoğunlukla otomatik açık artırma sistemleri aracılığıyla satın alınıyor. Bu süreçte reklam verenler ve teknoloji şirketleri, reklamların hangi kullanıcıların karşısına çıkacağını belirlemek için çeşitli verilerden yararlanabiliyor.
Ancak araştırmacıların dikkat çektiği risk, bu sistemlerin kullanıcılar hakkında hassas bilgilerin toplanmasına da imkân tanıyabilmesi. Reklam ihaleleri sırasında açığa çıkan verilerin zaman içinde biriktirilmesi ve başka veri kümeleriyle eşleştirilmesi, kullanıcıların kimliklerinin belirlenmesine ve internet üzerindeki hareketlerinin takip edilmesine yol açabiliyor.
Kanadalı siber güvenlik araştırma kuruluşu Citizen Lab ile New York merkezli reklam güvenliği şirketi Confiant da ayrı incelemelerinde Discover-Tech’in reklam ihale mekanizmasını kötüye kullandığı yönünde bulgular paylaştı. Araştırmacılar, şirketin reklamlarının çok sayıda internet sitesi ve uygulama üzerinden kullanıcılara ulaştığını, bazı reklamların ise casus yazılım faaliyetleriyle bağlantılı olduğunu bildirdi.
Bu bulgular, sıradan ürün reklamlarının dahi kullanıcılar açısından bir gözetim kanalına dönüşebileceği endişesini artırdı.
100’den fazla ülkede dikkat çeken faaliyet
TrendAI’ın 15 Ekim’de yayımladığı raporda, şüpheli reklam satın alma faaliyetleri yürüten kuruluşun adı doğrudan açıklanmadı. Bunun yerine söz konusu yapı için “Shadow-Earth-79” kod adı kullanıldı.
Reuters’a konuşan ve araştırmadan haberdar olan altı kişinin aktardığına göre, bu kod adı Discover-Tech’i ifade ediyordu. Kaynaklar, araştırmacıların şirketi raporda açıkça tanımlamayı değerlendirdiğini ancak hukuki risklere ilişkin kaygıların ardından bu fikirden vazgeçildiğini belirtti.
Raporda, söz konusu kuruluşun yalnızca Starlink kullanıcılarına yönelik reklamlarda değil, çeşitli ülkelerdeki reklam ihalelerinde de olağan dışı bir etkinlik gösterdiği kaydedildi. Şirketin Suriye, Libya, Yemen ve Güney Sudan’da reklam alımlarında ilk sırada, Afganistan’da ise ikinci sırada bulunduğu aktarıldı.
TrendAI araştırmacıları, bazı ülkelerdeki reklam satın alma yoğunluğunun olağan ticari faaliyetlerle açıklanmasının güç olduğunu değerlendirdi. Bununla birlikte, bu bulguların tek başına her bir reklamın casusluk amacıyla kullanıldığını kanıtlamadığı da göz önünde bulundurulmalı.
Google ve Comcast şirketi platformlarından çıkardı
Citizen Lab ve Confiant’ın araştırmalarının ardından Google, Comcast ve bazı diğer şirketler Discover-Tech’i reklam platformlarından çıkardıklarını açıkladı.
Reuters’ın daha önce yayımladığı haberde, Discover-Tech’in reklamlarının 120 binden fazla internet sitesi ve 75 bin uygulamaya ulaştığı belirtilmişti. Confiant’ın tahminlerine göre şirketin küresel ölçekte günde en az 10 milyon reklam gösterimi gerçekleştirdiği ifade edildi.
Araştırmacılar, Discover-Tech ile işgalci israilli casus yazılım şirketi Candiru arasında da bağlantılar bulunduğunu bildirdi. ABD yönetimi, Candiru’yu 2021 yılında zararlı casus yazılım faaliyetleriyle bağlantılı olduğu gerekçesiyle kara listeye almıştı. Citizen Lab, Candiru ile ilişkilendirilen bir casus yazılımın 2024-2025 döneminde Katar merkezli Al Jazeera yayın kuruluşuna ait 45 Windows cihazının ele geçirilmesinde kullanıldığını belirtti.
Bu bulgular, reklam teknolojileri altyapılarının yalnızca kişisel verilerin toplanması için değil, belirli hedeflere yönelik siber saldırıların gerçekleştirilmesinde de kullanılabileceğine ilişkin kaygıları artırdı.
Starlink neden hedefte?
SpaceX tarafından işletilen Starlink, internet bağlantısını geleneksel yerel telekomünikasyon altyapıları yerine uydu ağı üzerinden sağlıyor. Bu özellik, hizmeti özellikle internet erişiminin kısıtlandığı bölgelerde, kriz ortamlarında ve çatışma alanlarında önemli bir iletişim aracı hâline getiriyor.
Ukrayna’da da askerî iletişim ve insansız hava araçlarının operasyonel koordinasyonu açısından önemli bir rol üstlenen Starlink, devletlerin ve güvenlik kuruluşlarının dikkatini çeken teknolojiler arasında yer alıyor.
Uydu internet kullanıcılarının tespit edilmesi, özellikle hizmetin yasaklandığı veya kısıtlandığı ülkelerde güvenlik ve mahremiyet açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Reklam sistemlerinden elde edilen verilerin başka bilgilerle birleştirilmesi, belirli kişilerin veya cihazların konumlarının belirlenmesini kolaylaştırabilir.
Reuters’a göre, Starlink kullanıcılarının tespit edilmesine yönelik yöntemler son dönemde uluslararası ölçekte büyüyen bir faaliyet alanına dönüşmüş durumda.
Şirketlerden açıklama gelmedi
Reuters, Discover-Tech ve şirketin üst yöneticisine yönelttiği yorum taleplerine yanıt alamadığını bildirdi. SpaceX de konuyla ilgili yorum talebine cevap vermedi.
TrendAI ise araştırmalarında kullandığı atıf yönteminin yanlış tanımlama riskini azaltmayı ve güvenlik değerlendirmelerinde yanıltıcı sonuçların önüne geçmeyi amaçladığını belirtti.
Ortaya çıkan bulgular, dijital reklamcılık sektöründeki veri toplama ve paylaşım uygulamalarının daha sıkı biçimde denetlenmesi gerektiğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Uzmanların dikkat çektiği temel risk, kullanıcıların bir reklama tıklamasına dahi gerek kalmadan bazı reklam teknolojileri aracılığıyla izlenebilmesi.
Starlink vakasına ilişkin iddialar ise reklam altyapılarının kötüye kullanılmasının, özellikle çatışma bölgelerinde ve internet erişiminin kısıtlandığı ülkelerde, bireysel mahremiyetin ötesine geçerek ulusal güvenlik boyutuna ulaşabileceğini gösteriyor.
Kaynak: Reuters
