Şirket Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada F-35 programının, uçağın kanatlarını üreten işgakci israil de dahil olmak üzere bir dizi ülkeyi kapsayan karmaşık bir üretim zinciri olduğunu söyledi.
Ancak Filistin yanlısı Gençlik Hareketi tarafından hazırlanan ve Al Jazeera.net'in erişimine sunulan bu rapor, Maersk'in işgalci israil ordusunun Gazze Şeridi'nde yürüttüğü ve bugüne kadar çoğu kadın ve çocuk on binlerce sivilin şehit, yaralı ve kayıp olduğu soykırım savaşını destekleyen küresel silah tedarik zincirindeki rolü hakkındaki gerçekleri ortaya koymaktadır.
PYM raporu Maersk'in, işgalci israil'in Gazze'ye yönelik soykırım savaşındaki en önemli silahı olan F-35 savaş uçağı programına doğrudan katılımını ortaya koymaktadır.
Derin Katılım
PYM raporu, Maersk'in sadece bir nakliye şirketi olmadığını, işgalci israil'in savaş makinesinin çalışmasını sağlayan askeri malzemelerin üretimi ve nakliyesinde merkezi bir rol oynadığını savunuyor. Rapor, nakliye devinin askeri teçhizatın üretimi ve montajına derinlemesine dahil olduğuna ve işgalci israil'in savaş kabiliyetinin zirvede kalmasını sağlayan sevkiyatları kolaylaştırdığına dair ikna edici delillere sahip olduğunu söylüyor.
Önceki raporlarla bir araya getirilen bu bulgular, Maersk'in katılımının, bileşenlerin üretiminden silahların montajına ve işgalci israil askeri saldırılarında kullanılmak üzere teslimatına kadar tüm tedarik zincirini kapsadığını göstermektedir.
Deliller, şirketlerin işgal ve savaşları desteklemedeki rollerinden dolayı sorumlu tutulmaları ve kolektif eylem ihtiyacını güçlendirmektedir.
Özellikle işgalci israil'in Gazze'de devam eden soykırım kampanyası ışığında, İsrail askeri saldırganlığı ve insan hakları ihlallerinde şirketlerin suç ortaklığına son verilmesini talep etmenin hükümetlerin, aktivistlerin ve sivil toplumun sorumluluğu olduğunu da sözlerine ekledi.
Rapora göre Maersk, Mart 2022'den bu yana işgalci israil'e teslim edilen tüm F-35 kanatlarının ve 2028'e kadar teslim edilmesi planlanan beş ilave uçağın sevkiyatını gerçekleştirdi.
Şirket, uçağın iki ana üretim tesisine F-35 bileşenlerinin neredeyse tüm deniz taşımacılığını gerçekleştirdi: Lockheed Martin (Fort Worth, Texas) ve Northrop Grumman (Palmdale, California).
Bu sevkiyatlar ABD, işgalci israil, İtalya, Hollanda, Norveç, Türkiye, Kanada, Fransa ve İngiltere'deki tedarikçileri, bazen bu ülkelerin ihracat yasalarını ihlal ederek, birbirine bağlamıştır.
Maersk ayrıca F-35 kanatları ve elektronik harp sistemleri de dahil olmak üzere askeri üretimde iki büyük askeri yüklenici olan Israel Aerospace Industries (IAI) ve Leonardo için sevkiyatları kolaylaştırmaktadır.
Maersk 2019 ile 2024 yılları arasında, işgalci israil'e teslim edilen 18 F-35i uçağı da dahil olmak üzere, bu dönemde küresel olarak teslim edilen 611 uçağın yarısını donatmaya yetecek en az 310 F-35 kanat kiti sevk etti.
Sayısız sevkiyat
Veriler, 30 Aralık 2019 ile 28 Ocak 2025 tarihleri arasında Maersk'in F-35 küresel tedarik zinciriyle ilişkili olarak toplamda 15,1 milyon pounddan fazla askeri ekipman içeren en az 1.009 sevkiyata katkıda bulunduğunu göstermektedir:
- İşgalci israil'deki Nevatim Hava Üssü'nden teslim edilen batarya sevkiyatları da dahil olmak üzere üretim ve onarım için Lockheed Martin'e 404 uçak kanadı ve bileşeni sevkiyatı.
- Northrop Grumman Aircraft Production'a 459 adet merkezi uçak gövdesi, aviyonik ve aviyonik bileşen sevkiyatı.
- Lockheed Martin'den İtalya ve işgalci israil'deki kanat üreticilerine 157 adet kanat nakliye konteyneri, kanat, kanatçık, uçak gövdesi ve yedek parça sevkiyatı.
- Bu uçakları silahlandırmak için kullanılan ve doğrudan işgalci israil'in Elbit Systems şirketine teslim edilen iki mühimmat yükleyici sevkiyatı.
- İşgalci israil hava üslerine doğrudan teslimatlar da dahil olmak üzere uçak bakımı için yüzey analiz cihazı sevkiyatları.
Bu sevkiyatlar olmadan F-35'in yakıt depolama, uçuş kontrol sistemlerini çalıştırma, havada yakıt ikmali yapma, top kapısını açma ve bomba yükleme ve bırakma gibi operasyonel görevlerini yerine getiremeyecek olması, bu sevkiyatların israil işgal ordusunu destekleyen silah tedarik zincirinde oynadığı hayati rolü vurgulamaktadır.
İmha Savaşı bu uçak için sadece bir deneme çalışmasıdır
F-35 savaş uçakları işgalci israil'in Gazze'ye yönelik soykırım savaşının yürütülmesinde kilit bir unsurdur. İşgalci israil Hava Kuvvetleri, büyük ölçüde F-35'lere dayanarak Gazze'ye eşi benzeri görülmemiş sayıda hava saldırısı düzenlemiş, bu saldırılar okulların, hastanelerin ve ibadet yerlerinin yıkılmasına ve on binlerce kadın ve çocuğun şehit olmasına neden olmuştur.
Aralık 2023'te ABD Temsilciler Meclisi alt komitesinde yapılan bir oturumda F-35 programı icra direktörü Michael Schmidt, aynı yılın Ekim ayı başından bu yana programın işgalci israil'e daha fazla destek sağladığını açıkladı.
Schmidt, "israilli kullanıcılar olağanüstü saha performans oranları elde ediyor, uçak dayanıklılığını kanıtlıyor, bu deneyimden çok şey öğreniyoruz ve öğrendiğimiz dersleri dünya çapında filo hazırlığını arttırmak için uygulayacağız" dedi.
F-35, işgalci israil'in Gazze'ye yönelik saldırılarında sıklıkla kullanılan mühimmatların birçoğu da dahil olmak üzere geniş bir yelpazede silah taşıma kapasitesine sahiptir.
Uçağın faydalı yükü, Gazze Şeridi'ne atılan mühimmatın çoğunluğunu oluşturan her türlü güdümlü ve güdümsüz MK-80 serisi bombayı içermektedir.
Danimarkalı STK DanWatch tarafından yürütülen araştırmaya göre, bu bombalar Gazze Şeridi'nde yerlerinden edilmiş Filistinlilerin çadırlarını hedef almak için kullanıldı.
1500 tedarikçi
Çok uluslu F-35 üretim programı, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki 1.400'den fazla tedarikçi ve dünyanın diğer ülkelerindeki 100'den fazla tedarikçiden oluşan küresel bir tedarik ağına dayanmaktadır.
Bu küresel ağ, F-35'in toplam maliyetinin %70'ine katkıda bulunmakta ve programı sürdürmek için gereken muazzam lojistiğin altını çizmektedir.
Uluslararası tedarikçilerden gelen bileşenler, İngiltere'den gönderilen uçak parçaları gibi hava yoluyla veya deniz yoluyla ulaşmakta ve Maersk'in bu lojistiği kolaylaştırmada oynadığı önemli rolü vurgulamaktadır.
Modifiye edilmiş işgalci israil versiyonu
İşgalci israil, programda F-35 Adir olarak bilinen uçağın kendi versiyonuna sahip olan tek ülkedir ve başlangıçta sözleşmeye bağlanan 50 uçaktan 5'inin teslim edilmesini beklediği aktif bir sözleşmeye sahiptir.
İşgalci israil Haziran 2024'te ilave 25 uçak satın almak üzere bir anlaşma imzalamış olup ilk teslimatlar 2028'de başlayacaktır.
En sonuncusu Nisan 2025'te gerçekleşen bu tip uçakların işgalci israil'e teslimatları devam etmekte ve tamamlanan uçaklar ABD Hava Kuvvetleri'nin Hava Hareketlilik Komutanlığı'nın desteğiyle iki veya üç kişilik gruplar halinde hava yoluyla gelmektedir.
İşgalci israil'in F-35'ler ve diğer askeri teçhizat alımları, ABD ve işgalci israil hükümetleri arasında bir mutabakat zaptı ile kurulan ve her 10 yılda bir yenilenen ABD Dış Askeri Finansman (FMF) programı aracılığıyla finanse edilmektedir. Mutabakat zaptının mevcut versiyonu işgalci israil'e yıllık 3,3 milyar dolar FMF sağlamaktadır ve bu da İsrail'i bu programın küresel çapta en büyük alıcısı haline getirmektedir.
Ekim 2023 itibariyle işgalci israil ile 599 açık yabancı askeri satış anlaşması vardı ve Ağustos 2024'te ABD, işgalci israil versiyonu da dahil olmak üzere F-35 savaş uçakları, füzeler ve diğer askeri ekipmanların satışı da dahil olmak üzere İsrail ile 20,3 milyar dolarlık ek anlaşmayı onayladı.
Maersk'in Lockheed Martin'e sevkiyatları
PYM tarafından Maersk'in F-35 tedarik zincirinde oynadığı kilit rolü anlamak amacıyla hazırlanan rapora göre, işgalci israil işgal ordusu tarafından yaygın olarak kullanılan savaş uçaklarının ana montaj yerlerinden biri olan Lockheed Martin Aviation adına Maersk tarafından gerçekleştirilen sevkiyatlara ilişkin konşimento verileri analiz edildi.
Fort Worth tesisi, Cameri, İtalya ve Nagoya, Japonya'daki diğer iki tesisle birlikte savaş uçaklarının son montaj ve denetim aşamasına adanmış dünyadaki sadece üç tesisten biridir.
Lockheed Martin 2017 yılında F-16 üretimini genişletilmiş F-35 üretimine yol açmak için Fort Worth tesisinden Greenville, Güney Carolina'ya taşınmıştır.
Fort Worth'taki Lockheed Martin Aviation'a 30 Aralık 2019'dan bu yana yapılan tüm ithalatlar incelendi ve sonuçlar aşağıdakileri gösterdi: Gelen 501 sevkiyatın 404'ünden Maersk sorumluydu ve bunların tamamı F-35 programıyla ilgiliydi.
Bu sevkiyatlar 10,5 milyon pounddan fazla uçak kanadı, uçak parçaları ve bu tip uçaklar için bileşenleri içeriyordu ve Fort Worth'taki Lockheed Martin'e teslim edildi.
Maersk ve Israel Aerospace Industries
Israel Aerospace Industries (IAI) havacılık ve uzay üretimi alanında faaliyet gösteren en önde gelen işgalci israil şirketlerinden biridir, F-35 tedarik zincirinde önemli bir role sahiptir ve önceki raporlara göre işgalci israil yerleşimlerinden ürün ihracatına dahil olmuştur.
İşgalci israilli şirketin adı, 23 Ocak 2025 tarihinde yayınlanan "Maersk ve yasadışı israil yerleşimlerinden ABD'ye yapılan ihracatın kolaylaştırılmasındaki rolü" başlıklı bir raporda yer aldı.
IAI, İtalya'nın Cameri kentindeki Leonardo ve Fort Worth, Teksas'taki Lockheed Martin ile birlikte F-35 kanatlarının üç tedarikçisinden biri ve ürettiği parçalar küresel tedarik zincirinin bir parçasını oluşturuyor ve sonunda F-35 Adir'ler olarak işgalci israil'e geri dönüyor.
Lockheed Martin'e göre F-35 Adir, standart F-35A'ya göre üç alanda iyileştirmeler içeriyor: Komuta, Kontrol, İletişim, Bilgisayar ve İstihbarat (C4I), Elektronik Harp ve Silah Entegrasyonu. Lockheed Martin, C4I modifikasyonlarını geliştirmek için IAI'nin Lahav bölümü ile işbirliği yapıyor.
Hareketin bulguları, Maersk'in 30 Aralık 2019'dan bu yana IAI'den Fort Worth'taki Lockheed Martin Aircraft'a, IAI'nin ana tesisinin ve Doğu Tesisinin bulunduğu Ben Gurion Havaalanı veya bitişiğindeki sanayi bölgesinden kaynaklanan en az 174 sevkiyat yaptığını doğrulamaktadır.
174 sevkiyatın 171'i, her biri üretici numarası aracılığıyla belirli bir F-35 ile ilişkilendirilen dış kanat kutuları çiftleri içeriyordu ve konşimentolarda bu sevkiyatların 159'unun içeriği gizlenmiş ve basitçe "uçak yedek parçaları" olarak tanımlanmıştı. IAI tarafından sağlanan veriler ve tablolar, sevkiyatların Ben Gurion Havalimanı'ndan veya IAI'nin ana tesisinin ve doğu tesisinin bulunduğu bitişik sanayi bölgesinden kaynaklandığını göstermektedir.
Hareket'in raporunda sunduğu veriler ve tablolar, Lockheed Martin işgalci israil'in kanat kutusu üretim tesisi bulunmadığından, Lockheed Martin işgalci israil tarafından gönderilen tüm kanat kutusu sevkiyatlarının işgalci israil Havacılık ve Uzay Sanayii kaynaklı olduğunu kanıtlamaktadır.
F-35 programı şirketleri
Rapor, Maersk'in Lockheed Martin ve Israel Aerospace Industries ile işbirliğine ek olarak, Maersk'in karmaşık F-35 programıyla ilişkili tüm şirketler olan İtalyan Leonardo, Lockheed Martin Global, Michelin Tyre ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayii ile işbirliğinin derinlemesine bir dökümünü sunmaktadır.
Raporda ayrıca Maersk'in Twinsburg, Ohio'daki U.S. Advanced Systems LLC'den Elbit Systems fabrikasına ve IDF'nin Ramat Hasharon tesisine yaptığı mühimmat sevkiyatlarına ilişkin veriler de yer alıyor.
BL-1 yükleme sistemi F-35'e mühimmat yüklemek için kullanılıyor ve ABD'li üreticinin web sitesinde bu sistemin işgalci israil Hava Kuvvetleri'nin F-35 ile kullanım için favorisi olduğu belirtiliyor. Maersk bu sistemleri işgalci israil Hava Kuvvetleri'nin yakın bir ortağına göndererek işgalci israil ordusunun F-35 kullanarak hava saldırıları gerçekleştirmesine olanak sağlıyor.
Soykırım savaşının desteklenmesinde kilit unsur
Raporun sonuç bölümünde yazarlar, Maersk'in sadece pasif bir mal taşıyıcısı değil, işgalci israil askeri-endüstriyel kompleksinin desteklenmesinde kilit bir unsur olduğuna dair inkar edilemez kanıtlar sunduğunu belirtmektedir.
Daha önceki raporlar Maersk'in silah taşımacılığı ve yerleşim ürünlerinin ihracatındaki rolünü ortaya koyarken, bu rapor Maersk'in işgalci israil'in Gazze'ye yönelik devam eden saldırısında kullanılan savaş uçaklarının üretimi ve bakımında kullanılan askeri bileşenlerin taşınmasında kritik bir deniz bağlantısı olarak rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Raporun bulguları, Maersk'in F-35'in motor çalışması, yakıt depolama, uçuş sırasında yakıt ikmali, acil iniş, uçuş sırasında navigasyon, diğer uçaklarla iletişim, top kapısının açılması, bomba yükleme ve bırakma gibi hayati işlevleri için gerekli bileşenlerin taşınmasından sorumlu olduğunu gösteriyor.
Raporda Maersk'in bu uçakların kanatlarının ve diğer hayati bileşenlerinin taşınmasından sorumlu olmaya devam edeceği ve böylece imha savaşını destekleme rolünü sürdüreceği belirtiliyor. İşgalci israil üç adet F-35'i Mart 2025 ortasında teslim aldı ve 16 Mart'ta, bu uçakların Gazze'ye koordineli hava saldırıları başlatarak 400'den fazla Filistinlinin ölümüne yol açmasından ve yürürlükteki ateşkesi sona erdirmesinden iki gün önce gelişlerini duyurdu.
Bu raporun yayınlandığı sırada Maersk, israil işgal ordusunun ölümcül cephaneliğini arttıracak silah ve askeri bileşenlerin taşınmasında kilit bir bağlantı olmak üzere yeni sözleşmeler imzaladı.