Uygur Türklerinin yıllardır maruz kaldığı zulüm ve baskı, bu kez Tayland’da yeni bir sınır dışı edilme tehlikesiyle gündeme geldi. Uygur İnsan Hakları Projesi (Uyghur Human Rights Project – UHRP), Tayland’da göçmenlik gözetiminde bulunan iki Uygur Türkünün yakın zamanda Çin’e gönderilebileceğine ilişkin haberler üzerine Tayland hükümetine acil çağrı yaptı.
UHRP tarafından 30 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan açıklamada, Tayland yönetiminden iki Uygur Türkünün Çin’e sınır dışı edilmesine yönelik olası planları derhâl durdurması istendi. Açıklamada, Çin’e geri gönderilmeleri durumunda bu kişilerin işkence, zorla kaybedilme ve diğer ağır insan hakları ihlalleriyle karşı karşıya kalabilecekleri vurgulandı.
2025’TE 40 UYGUR TÜRKÜ ÇİN’E GÖNDERİLMİŞTİ
UHRP, Tayland’ın geçmişte gerçekleştirdiği sınır dışı işlemlerine de dikkat çekti. Tayland yönetimi, Şubat 2025’te uluslararası toplumun yoğun tepkilerine ve insan hakları kuruluşlarının uyarılarına rağmen 40 Uygur Türkünü zorla Çin’e göndermişti.
Aradan geçen süreye rağmen Çin’e gönderilen 40 kişinin akıbeti hâlâ bilinmiyor. Bu kişilerin hayatta olduklarına dair bağımsız kaynaklarca doğrulanmış herhangi bir yaşam belirtisinin bulunmadığına dikkat çekiliyor.
Tayland, 2015 yılında da 109 Uygur Türkünü Çin’e sınır dışı etmişti.
UHRP İcra Direktörü Ömer Kanat, Tayland’ın geçmişte yaptığı ağır hataları tekrarlamaması gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Tayland, bu insanları Çin hükümetinin ellerine teslim ederek geçmişteki yıkıcı hatalarını tekrarlamamalıdır. Uygur Türklerinin zorla Çin’e geri gönderilmesi durumunda neler yaşandığını daha önce gördük. Tayland hükümeti, uluslararası insan hakları yükümlülüklerini yerine getirmelidir.”
2014’TEN BU YANA AĞIR ŞARTLARDA TUTULUYORLAR
Açıklamada, Tayland’da hâlen tutulan beş Uygur Türkünün geçmişine ilişkin bilgilere de yer verildi.
Söz konusu beş kişi, Doğu Türkistan’daki zulüm ve baskılardan kaçarak Tayland’a ulaşan ve 2014 yılında Tayland makamları tarafından gözaltına alınan yaklaşık 300 Uygur arasında bulunuyor.
Aradan geçen 12 yılı aşkın süreye rağmen özgürlüklerine kavuşamayan Uygurların keyfî tutukluluklarının sürdüğü, insanlık dışı ve aşağılayıcı koşullarda tutuldukları ve yeterli sağlık hizmetine erişemedikleri belirtildi.
UHRP, Tayland’daki gözaltı merkezlerinde aralarında küçük çocukların da bulunduğu beş Uygur Türkünün hayatını kaybettiğini de hatırlattı.
TAYLAND’A ULUSLARARASI HUKUK UYARISI
UHRP, Uygur Türklerinin Çin’e gönderilmesinin uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesini ihlal edeceğini vurguladı.
Bu ilke, işkence, zulüm veya ağır insan hakları ihlalleriyle karşılaşma riski bulunan kişilerin söz konusu tehlikelerin bulunduğu ülkelere zorla geri gönderilmesini yasaklıyor.
Tayland’ın İşkenceye Karşı Sözleşme (CAT) ve Herkesin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme’ye (ICPPED) taraf olduğuna dikkat çeken kuruluş, Bangkok yönetiminin uluslararası hukuk çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini bildirdi.
UYGURLARIN ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE YERLEŞTİRİLMESİ İSTENİYOR
Uygur İnsan Hakları Projesi, Tayland hükümetine üç temel çağrıda bulundu:
- Uygur Türklerinin Çin’e sınır dışı edilmesine yönelik tüm girişimler derhâl durdurulmalı.
- Tayland’da tutulan beş Uygur Türkü serbest bırakılmalı.
- Bu kişilerin güvenli üçüncü ülkelere yerleştirilmeleri sağlanmalı.
Kuruluş ayrıca dünya genelindeki hükümetlere diplomatik kanalları kullanarak Tayland üzerindeki baskıyı artırma ve ülkede tutulan Uygur Türkleri için somut yeniden yerleştirme imkânları oluşturma çağrısı yaptı.
UHRP, Tayland’ın 2015 ve 2025 yıllarında gerçekleştirdiği sınır dışı işlemlerinin ardından yeni bir trajedinin yaşanmaması için uluslararası toplumun harekete geçmesi gerektiğini vurguladı.
