15 Ocak 2014’te İlham Tohti, Pekin’deki evine yapılan baskının ardından polis tarafından gözaltına alındı. Gözaltında tutulduğu süre boyunca, ailesine veya yasal temsilcilerine erişimi defalarca reddedildi. BM Keyfi Gözaltı Çalışma Grubu’nun Mart 2014’te tutukluluğunun keyfi olduğunu tespit etmesine rağmen, Tohti Eylül 2014’te iki günlük tiyatrovari bir duruşmanın ardından ayrılıkçılıktan suçlu bulundu ve ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Uluslararası PEN Hapisteki Yazarlar Komitesi Başkanı Ma Thida, “İlham Tohti, diyalog ve Çin’deki Uygurların ve diğer azınlıkların haklarının özverili bir savunucusudur. Onu ömür boyu hapis cezasına çarptırma kararı devam eden bir trajedi olmaya devam ediyor. Haksız tutukluluğunun 10. yıldönümünde, İlham Tohti ile dayanışma içindeyiz ve derhal serbest bırakılması için çağrıda bulunmaya devam ediyoruz” dedi.
Basında çıkan haberlere göre, duruşma sırasında Tohti’nin Doğu Türkistan’daki hükümet politikası hakkındaki görüşlerini temsil eden materyaller gösterildi. Savcı ayrıca, Tohti’nin web sitesi için Uygur bölgesi hakkında makaleler ve denemeler çevirerek ve uluslararası medyaya röportajlar vererek Doğu Türkistan’daki sorunları ‘uluslararasılaştırdığını’ da sözlerine ekledi. 21 Kasım 2014 tarihinde, Xinjiang Yüksek Mahkemesi, Tohti’nin mahkumiyete karşı yaptığı temyiz başvurusunu reddetti ve ömür boyu hapis cezasını onadı.
Tohti’nin haksız yere hapsedilmesi, ÇHC hükümetinin Doğu Türkistan’daki Uygur ve diğer etnik gruplara yönelik baskısının simgesidir ve bu, Uygur nüfusunu ezici düzeyde sansür ve baskı yoluyla kültürel kimliklerinden ve miraslarından uzaklaştırmaya yönelik sistematik çabaları içerir.
2017 yılında Doğu Türkistan’ın geniş toplama kampları ağının kurulmasından bu yana, üç milyondan fazla Uygur ve diğer azınlıklar bölge genelinde çeşitli gözaltı biçimlerinde hapsedildi. Tutuklular arasında yüzlerce yazar, şair, çevirmen, akademisyen ve kamu entelektüeli yer alıyor ve bunlar birlikte Uygur kültürünün yaşayan somutlaşmış halini temsil ediyor.
