Kırgızistan’ın tanınmış bilim insanı, eğitimci ve toplumsal faaliyetleriyle öne çıkan isimlerinden Roza Aytmatova’nın vefat haberi, ailesi tarafından duyuruldu. 26 Ekim 2026 tarihinde hayatını kaybeden Aytmatova, dünyaca ünlü yazar Cengiz Aytmatov’un kız kardeşiydi.
Ailesinin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, Aytmatova’nın vefatından duyulan derin üzüntü dile getirilirken, hatırasının daima yaşatılacağı ifade edildi.
Bilim ve eğitim alanında önemli çalışmalar yürüttü
8 Mart 1937’de Moskova’da dünyaya gelen Roza Aytmatova, eğitim hayatını Kırgızistan’da sürdürdü. Kırgız Kadınlar Pedagoji Enstitüsünün fizik ve matematik bölümünden mezun olan Aytmatova, daha sonra Kırgızistan Bilimler Akademisinde araştırmacı olarak görev yaptı.
Kristalografi alanında bilimsel çalışmalar gerçekleştiren Aytmatova, fizik ve matematik bilimleri alanında adaylık derecesi aldı. Akademik çalışmalarının ardından yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi olarak çalışan Aytmatova, eğitim ve öğrenci yetiştirme faaliyetlerinde de sorumluluk üstlendi.
Kırgızistan’da eğitim alanına yaptığı katkılarla tanınan Aytmatova, bilimsel birikimini toplumsal çalışmalarla birleştiren isimler arasında yer aldı.
Kadın hakları mücadelesine katkı sağladı
Roza Aytmatova’nın faaliyetleri yalnızca bilim ve eğitimle sınırlı kalmadı. Kadınların toplumsal hayattaki konumunun güçlendirilmesi, haklarının korunması ve karar alma süreçlerine daha fazla katılması için de çalışmalar yürüttü.
1995 yılında Pekin’de düzenlenen Dördüncü Dünya Kadın Konferansı’na katılan Aytmatova, bir yıl sonra meslektaşlarıyla birlikte Kadınlara Yardım Merkezi adlı sivil toplum kuruluşunun kurulmasına öncülük etti.
Kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışmalar yapan Aytmatova, kadınların liderlik becerilerinin geliştirilmesini amaçlayan eğitim faaliyetlerinde de görev aldı.
1997 yılında kadınlara yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılmasını amaçlayan uluslararası sözleşmenin Kırgızcaya çevrilmesi ve hükümlerinin anlaşılmasına yardımcı olacak eğitim materyallerinin hazırlanması çalışmalarına katkıda bulundu.
Babasının hayatını ve tarihî mirasını araştırdı
Aytmatova, ailesinin geçmişinin ve Kırgızistan tarihinin önemli bir döneminin aydınlatılması için de çaba gösterdi.
Babası Törökul Aytmatov, Stalin dönemindeki siyasi baskılar sırasında tutuklanmış ve 5 Kasım 1938’de idam edilmişti. Roza Aytmatova, babasının yaşamını ve faaliyetlerini araştırarak arşiv belgelerine dayanan çalışmalar gerçekleştirdi; ailesinin yaşadığı dönemin unutulmaması için anı ve tarih çalışmalarına katkı sundu.
Ailesinin geçmişini araştırmaya yönelik bu çabalar, yalnızca kişisel bir hatıranın korunması açısından değil, Kırgızistan’ın yakın tarihinin belgelerle anlaşılması bakımından da önem taşıdı.
Aytmatov ailesinin önemli isimlerinden biriydi
Roza Aytmatova, 1937 yılında babasının maruz kaldığı siyasi baskıların ardından annesi Nagima Aytmatova ve kardeşleriyle birlikte Talas bölgesine taşındı. Ailenin çocukları arasında, Kırgız edebiyatını dünya çapında tanıtan Cengiz Aytmatov da bulunuyordu.
Cengiz Aytmatov’un eserleri, Kırgız halkının kültürünü, tarihini ve insanlığın ortak meselelerini geniş kitlelere ulaştırırken Roza Aytmatova da bilimsel çalışmaları, eğitim faaliyetleri ve kadın hakları mücadelesiyle kendi alanında önemli bir yer edindi.
Roza Aytmatova’nın vefatıyla Kırgızistan, bilim ve eğitim alanlarında emek veren, toplumsal hakların geliştirilmesi için çalışan ve ailesinin tarihî mirasının korunmasına katkıda bulunan isimlerinden birini kaybetti.
