Çin işgal ettiği Doğu Türkistan’ın yer altıve yer üstü zenginliklerini yağmalaya ve çalmaya devam ediyor. “Batı’dan Doğu’ya gaz iletimi” adına önemli bir doğal gaz kaynağı olan Tarım Petrol Sahası’ndan Çin eyaletlerine taşınan toplam doğal gaz miktarı 400 milyar metreküpeyi aştı.
15 Eyalete, 120’den Fazla Şehre Gaz Taşındı
Çin tarafından paylaşılan verilere göre Tarım Petrol Sahası’ndan taşınan doğal gaz, ülke genelinde 15 eyalet, özerk bölge ve merkezi yönetim altındaki belediyeye, 120’den fazla büyük ve orta ölçekli şehre ulaştırılıyor. Yetkililer, bu gazın yaklaşık 500 milyon kişinin günlük enerji ihtiyacını karşıladığını ifade ediyor.
Açıklamada ayrıca, taşınan 400 milyar metreküplük doğal gaz sayesinde yaklaşık 510 milyon ton standart kömür kullanımının önüne geçildiği, bunun da 520 milyon ton karbon dioksit emisyonunun azaltılmasına katkı sağladığı öne sürüldü. Çin kaynakları, bunun çevresel etkisini ise “Yangtze Nehri Deltası’nın iki katı büyüklüğünde bir orman alanı oluşturulmasına eşdeğer” şeklinde tanımlıyor.
Son Dört Yılda Taşınan Gaz Miktarında Hızlı Artış
Veriler, doğal gaz sevkiyatındaki artışın son yıllarda önemli ölçüde hızlandığını da ortaya koyuyor.
2004 yılında faaliyete geçen boru hattı üzerinden 2004-2022 yılları arasında toplam 300 milyar metreküp doğal gaz taşınırken, 400 milyar metreküp seviyesine ulaşılması yalnızca son dört yılda gerçekleşti. Bu durum, Tarım Havzası’ndaki üretim kapasitesinin artırıldığını ve Çin’in bölgedeki enerji kaynaklarından daha yoğun şekilde yararlandığını gösteriyor.
Tarım Petrol Sahası 1998’de Keşfedildi
Çin, Tarım Petrol Sahası’ndaki büyük doğal gaz rezervlerini Eylül 1998’de keşfettiğini açıklamış, ardından ülkenin batısındaki enerji kaynaklarını doğudaki sanayi bölgelerine ulaştırmayı amaçlayan “Batıdan Doğuya Doğal Gaz İletim Projesi” kapsamında inşa edilen ana boru hattını Ekim 2004’te hizmete açmıştı.
O tarihten bu yana Tarım Havzası’ndan çıkarılan doğal gaz, kesintisiz şekilde Çin’in doğu bölgelerine taşınmaya devam ediyor.
Doğu Türkistanlı Çevrelerden Tepki
Doğu Türkistan konusunda faaliyet gösteren çeşitli kuruluşlar ve aktivistler ise, Tarım Havzası’ndaki petrol ve doğal gaz rezervlerinin Çin’in ekonomik kalkınması için yoğun biçimde kullanıldığını, buna karşın bölgenin yerli halkının bu kaynaklardan adil şekilde faydalanamadığını söylüyor.
Söz konusu çevreler, Tarım Havzası’ndan çıkarılan enerji kaynaklarının Çin’in enerji güvenliğini güçlendirdiğini ve sanayi üretimine önemli katkı sağladığını belirtirken, bunun Doğu Türkistan’ın doğal zenginliklerinin sistematik olarak merkezî yönetime aktarılması anlamına geldiğini belirtiyor.
Bölgedeki doğal kaynakların işletilmesi ve gelir paylaşımı konusu ise uzun yıllardır uluslararası kamuoyunda tartışılmaya devam eden başlıklar arasında yer alıyor.
