Dünya Uygur Kongresi (DUK), 29 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada, Tayland’da gözaltında tutulan iki Uygur Türkünün Çin’e sınır dışı edilmesini önlemek için uluslararası toplumun harekete geçmesi gerektiğini bildirdi.
Kuruluşun açıklamasına göre, 21 Ekim’de kraliyet affından yararlanan iki Uygur Türkü, normal cezaevi koşullarındaki tutukluluktan çıkarılarak göçmenlik idaresine bağlı bir merkeze nakledildi. Bu naklin ardından iki Uygur Türkünün Çin’e gönderilme ihtimalinin gündeme geldiği belirtildi.
Söz konusu iki kişi, Çin’deki baskı ve zulümden kaçarak Tayland’a sığınan ve Mart 2014’te Tayland-Malezya sınırına yakın bir bölgede gözaltına alınan yaklaşık 300 Uygur Türkü arasında bulunuyor.
Daha önce 100 Uygur Türkü Çin’e gönderilmişti
Dünya Uygur Kongresi, Tayland yönetiminin 2015 yılında aynı gruptan 100 Uygur Türkünü Çin’e sınır dışı ettiğini hatırlattı. Tayland’da kalan Uygurların ise uzun yıllar boyunca göçmenlik merkezlerinde tutulduğu, avukatlara ve sivil toplum kuruluşlarına erişimlerinin engellendiği, yetersiz sağlık hizmeti ve beslenme koşullarına maruz kaldığı ifade edildi.
Açıklamada, gözaltında tutulan Uygurlardan beşinin hayatını kaybettiği bilgisi de paylaşıldı.
Çin’e gönderilen 40 Uygur Türkünden haber alınamıyor
Tayland yönetimi, 2025 yılında da uluslararası kamuoyunun tepkilerine rağmen 40 Uygur Türkünü Çin’e sınır dışı etmişti.
Dünya Uygur Kongresi, aradan yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen Çin’e gönderilen 40 kişinin aileleriyle iletişim kuramadığını ve ne Çin ne de Tayland yönetiminin bu kişilerin hayatta olduklarına ilişkin doğrulanabilir bir bilgi sunduğunu belirtti.
Kuruluş, söz konusu kişilerin akıbetinin açıklığa kavuşturulmamasının zorla kaybedilme endişelerini artırdığına dikkat çekti.
Çin’e iade edilmeleri işkence ve zorla kaybedilme riski taşıyor
Dünya Uygur Kongresi, Çin’de Uygur Türklerine yönelik baskıların 2016 yılından bu yana kitlesel gözaltılar, zorla çalıştırma, gözaltında işkence, zorla kısırlaştırma ve ailelerin parçalanması gibi ağır insan hakları ihlalleriyle sürdüğünü belirtti.
Kuruluş, Tayland’ın iki Uygur Türkünü Çin’e göndermesi durumunda, bu kişilerin işkence ve zorla kaybedilme riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Dünya Uygur Kongresi Başkanı Turguncan Alawdun, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“ Tayland, bu Uygur mültecileri Çin’e sınır dışı etmemelidir. Böyle bir adım, Uygurlara yönelik devam eden soykırıma ortak olma riski taşımaktadır. Bütün ülkelerin, hem Çin içinde hem de sınırları dışında Uygurlara yönelik baskılara karşı çıkma ve uluslararası hukuku koruma sorumluluğu vardır.”
Uluslararası topluma acil çağrı
Dünya Uygur Kongresi, Tayland’ın taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin, işkence veya zorla kaybedilme tehlikesi bulunan kişilerin bu risklerle karşılaşacakları ülkelere geri gönderilmesini yasaklayan geri göndermeme ilkesi bakımından önemli yükümlülükler getirdiğini vurguladı.
Kuruluş, Tayland hükümetine, gözaltında bulunan iki Uygur Türkünün ve ülkede tutulan diğer Uygurların Çin’e gönderilmemesi çağrısında bulundu.
Ayrıca üçüncü ülkelerin, Tayland’da tutulan beş Uygur Türkü için güvenli yerleştirme ve sığınma imkânı sağlaması istendi.
Dünya Uygur Kongresi, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve üçüncü ülke hükümetlerini de Tayland yönetimi üzerinde diplomatik girişimlerde bulunmaya ve hiçbir Uygur Türkünün Çin’e zorla gönderilmemesini sağlamaya davet etti.
