Türkiye’nin Çin’i Uygur Türklerine yönelik soykırım uygulamaları nedeniyle alenen eleştirmesi Pekin’i kızdırdı. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 29 Aralık 2022’de düzenlediği basın toplantısında, “Uluslararası alanda Uygur Türklerinin haklarını savunmamız Çin’i rahatsız ediyor. Ancak bu insani bir betturkeygiris.org mesele” diyen Insideover, Ankara’nın Türk vatandaşı olan ve Türkiye’ye yerleşen Uygurları iade etmeyi reddetmesinin Çin’i rahatsız ettiğini de sözlerine ekledi.
Özellikle Türkiye, Türklerin dinsel, etnik ve dilsel kökenlerini paylaştığı Uygurlar için en misafirperver ülkelerden biridir. Türkiye’de yaşayan Uygurlar, ülkede yaşayan 50.000’e yakın Uygur ile Orta Asya dışındaki toplumun en büyük diasporasını oluşturmaktadır. Bu arada Türk Dışişleri Bakanı, Ankara’nın Uygur toplumu konusundaki tutumunun ardından Çin ile ikili ilişkilerdeki ilerlemenin “yavaşladığını” kabul etti.
Ankara, Uygurların içinde bulunduğu kötü durumu ayrıntılarıyla anlatan BM raporuna atıfta bulunuyor
Birleşmiş Milletler tarafından Eylül 2022’de yayınlanan bir rapor, Çin’deki Uygur azınlık topluluğuna ve ülkedeki diğer Müslüman azınlıklara yönelik iddia edilen insan hakları ihlallerini detaylandırdı. Rapor, Çin’in Uygur Özerk Bölgesinde toplu gözaltı tesislerinde 2017’den 2019’a kadar hüküm süren cinsel şiddet, işkence ve zorla çalıştırmaya ilişkin güvenilir belgelere atıfta bulunuyor. Insideover’ın bildirdiğine göre, Türkiye’nin Çin’e yönelik eleştirisi aynı BM raporundan bir ipucu aldı. 48 sayfalık BM raporuna göre Çin, ülkedeki terör ve aşırılıkla mücadele kisvesi altında Uygurlara ve diğer Müslümanlara karşı “ciddi insan hakları ihlalleri” gerçekleştirdi.
Ayrıca Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Ankara’nın Pekin ile şeffaf bir şekilde işbirliği yapmaya istekli olduğunu ancak büyükelçinin Uygurların yaşadığı bölgeyi serbestçe ziyaret etmesine izin verilmediğini vurguladı. Buna karşılık Çin, diplomatın ziyaret için “sağladıkları bir programı” izlemesini istedi.
Insideover’ın haberine göre, Türk diplomat Pekin’e Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Türkiye liderliğindeki bir insani yardım heyetinin Doğu Türkistan’ı ziyaret etmesine ve incelemesine izin vermesinden beş yıl önce verdiği taahhüdü hatırlattı ve Pekin’i ziyareti engellediği için sorguladı. Nadiren de olsa Ankara, Pekin’i Uygurlara yönelik kötü muamele konusunda eleştiriyor.
Daha önce Ankara, Çin’deki Uygur toplumunun içinde bulunduğu kötü durumu 2019’da Birleşmiş Milletler’de gündeme getirmiş ve Çin’i bir milyondan fazla insana “işkence” yapmakla suçlamıştı. Bu, Çin’in Ankara Büyükelçisini, Türk yönetimini, Pekin’in ticari ve ekonomik sonuçlara davetiye çıkarabileceğini öne sürerek alenen eleştirmemesi konusunda uyarmaya sevk etti. Bunu, Çin’in İzmir’deki konsolosluğunu geçici olarak kapatma yönünde ani bir açıklaması izledi.
2021’deki bir başka örnekte, Uygurların ölümlerinin Türkiye’deki muhalefet tarafından anılması, Ankara’daki Çin Büyükelçiliği tarafından doğrudan hedef alındı. Çin büyükelçiliğinin “Çin tarafının meşru yanıt verme hakkı saklıdır” açıklaması, Türk dışişleri bakanını Çin büyükelçisini çağırmaya sevk etti.
Kaynak: insideover

