31 Ağustos 2022 tarihinde yayımlanan ve Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) uygulamalarının “uluslararası suçlar, özellikle insanlığa karşı suçlar” kategorisine girebileceğini belirleyen rapor, üzerinden üç yıl geçmesine rağmen uygulanmadı; aksine, Uygur ve diğer Türk halklarına yönelik baskı artarak sürüyor.
Uygur Hareketi, bu yıldönümünde sadece bir hatırlatma değil, aynı zamanda harekete geçme çağrısı yaptığının altını çiziyor. Uygur Hareketinin açıklamasında, “Üç yıl geçti; rahatlama, adalet ya da bir cevap yok—sadece baskı ve zulüm çoğaldı” ifadelerine yer verildi. Özellikle OHCHR’nin önerilerinin uygulanmamasının, zulmü teşvik eden bir ortam oluşturduğu dikkat çekildi.
Açıklamada belirtilen verilere göre, OHCHR raporu sadece bir insan hakları incelemesi değil; toplu gözaltı, işkence, cinsel şiddet ve kültürel baskı gibi alanlarda kanıtlanmış kötü muameleleri resmen belgelerken, bunların insanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilebileceğini söylüyor. Ayrıca, ABD Holokost Anma Müzesi’nin 2025 tarihli raporu ÇKP’nin aile ayrımları, zorunlu çalıştırma, doğum kontrolü ve devlet kontrollü eğitime dönük politikalarının hâlâ devam ettiğini ya da genişlediğini ortaya koyuyor.
Öte yandan, UN İnsan Hakları Savunucuları Özel Raportörü Mary Lawlor’un yakın zamanlı uyarısında, Uygur insan hakları savunucularına yönelik işkence, tıbbi hizmetin engellenmesi ve zorla kaybettirmeler gibi ağır uygulamaların devam ettiği ifade ediliyor. Bunlar, Çin’in uluslararası hukuka açık bir meydan okuması olarak yorumlanıyor.
Uygur Hareketi Kurucusu ve İcra Direktörü Ruşen Abbas, “BM, OHCHR’nin önerilerini uygulamak için somut adımlar atmalıdır” diye konuştu. Abbas’a göre bu rapor, “sadece bir kayıt defteri olmayıp” adalet, hesap verebilirlik ve insan hakları koruması için bir katalizör olmalı.
Uygur Hareketinin basın açıklaması, uluslararası toplumun bu yıl da harekete geçmediği takdirde zulmün daha da derinleşeceğini söylüyor. Sonuç olarak, BM ve devletler nezdindeki aktörlerin OHCHR’nin bulgularını sadece belgelerde bırakmayıp, hak arayanlar için somut adımlar atması çağrısı yükseliyor.
