Nöbetçi Eczaneler
Buna rağmen, 2025 yılında Tacikistan’a gönderilen yardımın en büyük payı, yüzde 35,6 ile yine Pekin’e aitti. 2024 yılında Çin’in payı yüzde 40’a yakındı. Asia-Plus raporu, bu ani düşüş için herhangi bir açıklama yapmadı. Diğer en büyük bağışçı ülkelerin çoğu da yardımlarını azalttı. Dolar bazında Tacikistan’a en fazla yardım sağlayan ikinci ülke olan ABD, 2025 yılında 15 milyon dolar yardım sağladı; bu rakam bir önceki yıl 17 milyon dolardı. Öte yandan Kazakistan, 2024 yılında 15 milyon dolar olan yardımını bir önceki yıl 3,6 milyon dolara, Rusya ise yaklaşık 8 milyon dolardan 5 milyon dolara düşürdü. Genel olarak, Tacikistan’a yapılan insani yardım bağışları, bir önceki yıla kıyasla 2025 yılında değer olarak yüzde 43,5, ağırlık olarak yüzde 26,5 azaldı. Bağışçı ülke sayısı da geçen yıl 2024’teki 51’den 47’ye düştü.
Avrasya Kalkınma Bankası’na göre, Merkezi Asya son on yılda Asya ülkelerinden 68 milyar dolarlık yatırım çekmiştir. Özbekistan en fazla yatırım alan ülke (22,6 milyar dolar) olurken, onu Türkmenistan (20,6 milyar dolar) ve Kazakistan (19,3 milyar dolar) izlemiştir. Kırgızistan ve Tacikistan ise geri kalan kısmı paylaşmıştır.
Asya Kalkınma Bankası (ADB), “Entegrasyon, Lojistik ve Kalkınma için Sınır Geçiş Noktalarının Modernizasyonu” adlı bölgesel bir projeye 50 milyon dolarlık kredi vermeyi düşünüyor. Report.az, ADB’ye atıfta bulunarak, projenin beş Merkezi Asya ülkesinin yanı sıra Çin, Pakistan, Moğolistan, Azerbaycan ve Gürcistan’ı da kapsayacağını yazıyor. Proje konseptine ilişkin kararın 2027 yılında alınması bekleniyor.
Çin’in resmi haber ajansı Xinhua’ya göre, Çin’in Sincan Pedagoji Üniversitesi, Özbekistan’dan eğitim sektörü yöneticileri ve öğretmenlerin dijitalleşme ve teknoloji becerilerini geliştirmek için bir haftalık eğitim semineri düzenledi. Üniversite ayrıca 2026 yılında Kazakistan’dan eğitimciler için benzer bir eğitim kursu başlatmayı ve uluslararası öğrenciler için bir yaz kampı düzenlemeyi planlıyor.
Kazakistan
Kazakh Invest ve Çinli petrol ve gaz şirketi Geo Jade Petroleum Corp. bir ön anlaşma imzaladı. Anlaşma kapsamında Çinli ortak, Kazakistan’daki Sozak şeyl doğal gaz sahasının daha fazla keşfi ve sonraki geliştirilmesi için 7,8 milyar dolara kadar yatırım yapması bekleniyor. Forbes.kz, Kazakh Invest Yönetim Kurulu Başkanı Sultangali Kinzhakulov’un açıklamasına dayanarak, sahada 1 trilyon metreküp kadar çıkarılabilir gaz bulunduğu tahmin edildiğini bildirdi.
Kazakistan ve Çin, Şımkent Petrol Rafinerisi’nin kapasitesini yıllık 12 milyon tona çıkarmak için bir fizibilite çalışması yürütüyor.
Lianyungang’daki (Çin’in doğusundaki Jiangsu eyaleti) Çin-Kazakistan lojistik üssü üzerinden yıllık toplam kargo cirosu, 2024’ün toplamından yaklaşık yüzde 14 artışla 5,1 milyon tonun biraz üzerine çıktı. Bu arada, Xinhua’nın haberine göre, Çin-Kazakistan sınırındaki Khorgos-Eastern Gate kara limanı, 2024 yılına göre %5 artışla toplam 340.000 standart konteyner elleçledi.
Kazakistan’ın tarım sektörünü takip eden önde gelen haber kaynağı APK News, yem ihracatçılarının Çin sınırında tren gecikmeleri ve kalite ve sağlık standartlarına uyulmadığı gerekçesiyle kargo iadelerinin yaşandığını bildirdi. Haberde Kazakistan Ulusal Tahıl İhracatçıları Birliği KazGrain tarafından sağlanan bilgiler aktarıldı. Bu habere tepki gösteren Kazakistan Tarım Bakanlığı temsilcileri APK News’e, sorunun çözüldüğünü ve tüm ürünlerin Çin’e giriş izni aldığını söyledi. Bu arada, Kazakistan’dan 1.767 ton keten tohumu Çin’in Yinchuan kentine ulaştı.
Qazinform’un haberine göre, müzik yoluyla bağlar kurmak isteyen Çin’in önde gelen devlet müzik kanalı CCTV-15, uluslararası vokal yarışması Silk Way Star’ın finalini yayınladı. Silk Way Star, Kazakistan Cumhurbaşkanı Televizyon ve Radyo Yayın Kompleksi ile Çin Medya Grubu’nun ortak projesidir. Benzer şekilde, Kazakistan’ın altı bölgesinde çekilen uluslararası müzik projesi Voice Beyond Horizon, 5 Şubat’ta Çin’in Hunan TV kanalında prömiyerini yaptı.
Özbekistan
Pekin, Özbekistan’ın iç siyasi ve ekonomik gündemine etki etmek için çabalarını sürdürüyor. UzDaily.uz’un haberine göre, Çin Sosyal Bilimler Akademisi (CASS) kısa süre önce Özbekistan hükümetine bağlı Uluslararası Orta Asya Enstitüsü (IICA) ile işbirliği yaparak Taşkent’te “Küresel Dönüşüm ve Devlet Yönetimi” başlıklı bir etkinlik düzenledi. Etkinlik, devlet kurumlarının çalışmalarını daha verimli hale getirmenin yanı sıra, Özbekistan ve Çin’in kalkınma stratejileri, bölgesel entegrasyon ve dijital kalkınma alanlarında koordinasyon çabalarını derinleştirmeye odaklandı. Özbekistan Cumhurbaşkanı’na bağlı Stratejik ve Bölgesel Araştırmalar Enstitüsü (ISRS) başkan yardımcısı etkinlikte yaptığı konuşmada, Çin’in “başarılı devlet yönetimi, teknolojik gelişme ve uzun vadeli stratejik planlama için önemli bir rol model” olduğunu söyledi. Çin Devlet Konseyi Danışmanlık Ofisi ve Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu kısa süre önce Özbekistan’ın üst düzey hükümet yetkilileriyle benzer etkinlikler ve toplantılar düzenledi.
Dunyo haber ajansının bildirdiğine göre, Özbekistan Çiftçiler Konseyi ve Tarım Destek Fonu liderliğindeki bir çiftçi heyeti, Çin’in tarım uygulamalarını, özellikle pamuk ve tahıl yetiştiriciliğini incelemek üzere Çin Halk Cumhuriyeti’ni ziyaret etti.
Xinhua’nın haberine göre, Özbekistan Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, Özbekistan’daki Çin Büyükelçiliği ve Çin’in orta kesimindeki Ningxia Hui Özerk Bölgesi kurumları tarafından çölleşmenin önlenmesi ve kontrolü konulu bir video konferans düzenlendi. Dunyo haber ajansının haberine göre, Ningxia’dan heyetlerin Özbekistan’ı ziyaret ederek çölleşmeyle mücadele, yeşil kalkınmanın teşvik edilmesi ve tarımda verimlilik artırılması için ortak projeler geliştirme fırsatlarını araştırması konusunda bir anlaşma sağlandı.
Gazeta.uz’un Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevkat Mirziyoyev’in yayınladığı bir kararnameye atıfta bulunarak verdiği habere göre, Özbekistan yedi ülkedeki büyükelçiliklerinde kültür ve turizm danışmanı pozisyonu oluşturuyor: Çin, Rusya, ABD, BAE, İngiltere, Fransa ve Endonezya. Danışmanların görevleri, Özbekistan hükümetinin yatırım çekme, yeni ihracat pazarları açma, turizmi teşvik etme, yasal işgücü göçü için fırsatlar yaratma ve bu ülkelerdeki Özbekistan vatandaşlarının yasal haklarını savunma çalışmalarını kolaylaştırmak gibi çok çeşitli alanları kapsayacak.
Çinli otomobil üreticisi NIO, alt markası Onvo altında üretilen otomobilleri uluslararası pazarda satışa sunuyor. Speedme.ru’ya göre, Özbekistan, Çin dışında Onvo bayiliklerini açan ilk ülke oldu. NIO, Onvo alt markasını 2024 yılında kurdu.
Çinli Sinohydro Co., Ltd., Andican bölgesindeki HPP-5A ve HPP-6A adlı iki hidroelektrik santralinden oluşan Shakhrikhan kaskadını modernize etmek için bir sözleşme imzaladı. Bu modernizasyonla, iki santralin toplam yıllık üretim kapasitesi mevcut 7,6 megavattan 16,4 megavata çıkacak.
Özbekistan’ın devlet petrol ve gaz şirketi Uzbekneftegaz, Çinli BGP ile Mubarek çevresindeki 3.000 kilometrekarelik bir alanda ve Ustyurt Platosu bölgesinin 1.300 kilometrekarelik bir bölümünde sismik araştırmalar başlatmak üzere bir anlaşma imzalamak üzere.
Kırgızistan
Kırgızistan’ın şehirlerinin dijitalleşmesi ve sürdürülebilir kalkınmasına odaklanan projeleri ele alan bir toplantının ardından, Kırgızistan Ulusal Yatırım Ajansı, Shanghai Minghou Xufu Business Consulting Management Co., Ltd. ve Anté Lingkun Technology Co., Ltd. ile bir mutabakat zaptı imzaladı. 24kg, Ulusal Yatırım Ajansı’nın basın servisini kaynak göstererek, mutabakat zaptının “yatırım ve teknolojik işbirliği ile gelecek vaat eden ortak projelerin desteklenmesini” kapsadığını bildirdi.