Nöbetçi Eczaneler
Muratbay‘ın serbest bırakıldığı anlara ait fotoğraf ve videolar, 15 Şubat’ta kız kardeşi Fariza Narbekova tarafından Instagram’da
yayınlandı .
Akylbek Muratbay, kısa süre sonra sosyal paylaşım sitesi sayfasında kendisine destek olan ve endişelenen herkese teşekkür ederek , serbest bırakılmasını “birçok insan hakları aktivisti, gazeteci, diplomat ve sadece duyarlı insanların aktif katılımı ve çabalarının sonucu” olarak nitelendirdi.
“Özbek rejiminin etnik Karakalpaklara yönelik siyasi amaçlı zulmünün gerçeklerini tespit etmeye ve dünyaya anlatmaya devam edeceğiz. (…) Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve kızı Saida rejimini Karakalpaklarla açık ve eşit bir diyalog başlatmaya ve bize karşı güç ve baskı kullanmamaya çağırmaya devam ediyoruz,” diyen Muratov, “16 yıl boyunca haksız yere hapsedilen gazeteci ve insan hakları aktivisti Dauletmurat Tajimuratov ve Karakalpakistan’ın diğer siyasi tutukluları serbest bırakılmalıdır.” diye ekledi.
Ardından Temmuz 2022’de Karakalpakistan’da yaşanan trajik olaylara atıfta bulunarak, “Barışçıl protestocuların vurulmasından sorumlu olanlar cezalandırılmalı ve haksız yere mahkum edilenler serbest bırakılmalıdır” dedi.
Muratbay, Taşkent’in talebi üzerine 15 Şubat 2024’te Almatı’da gözaltına alındı . Taşkent yönetimi, toplu ayaklanmalara çağrıda bulunmak ve kamu güvenliği ve kamu düzenini tehdit eden materyalleri dağıtmak veya teşhir etmek suçlamasıyla yargılanıyordu. Karakalpakların haklarını savunduğu bilinen aktivist suçlamaları reddederken, destekçileri zulmün siyasi amaçlı olduğunu ileri sürdü.
37 yaşındaki Muratov, Özbekistan vatandaşı olup 10 yılı aşkın süredir Kazakistan’da yaşıyordu. Muratov, 2022 yılının Temmuz ayında Nukus’taki protestoların bastırılmasının ardından anavatanlarında Karakalpakların maruz kaldığı zulüm durumu hakkında X sosyal paylaşım sitesindeki sayfasında düzenli olarak yazılar yazıyordu. Binlerce insan, 2022 yazında Taşkent’in Anayasa’yı yeniden yazma, Karakalpakistan’ın statüsünü gözden geçirme ve referandum yoluyla Özbekistan’dan ayrılma hakkını elinden alma planlarına karşı olduklarını dile getirerek sokaklara çıktı. Özbek güvenlik güçleri gösterileri dağıtmak için güç kullandı, bazı haberlere göre 20’den fazla kişi hayatını kaybetti. Kanlı olayların ardından Taşkent tartışmalı değişikliklerden vazgeçti.
Muratov, Özbekistan’ın talebi üzerine Kazakistan’da gözaltına alınan Karakalpak aktivistlerden biri. Kazakistan’da bir yıl tutuklu kalan ve Muratbay gibi mülteci statüsü verilmeyen dört Karakalpak – Zhangeldy Zhaksymbetov , Ziuar Mirmanbetova , Raisa Khudaibergenova , Tleubike Yuldasheva – geçen yıl kendilerine sığınma sözü verilen ABD’ye gitti. Kazakistan’da yaşayan bir diğer Karakalpak aktivist Koşkarbay Toremuratov’a da Polonya’da sığınma hakkı verildi.
Özbekistan tarafından arandığı gerekçesiyle Kazakistan’da gözaltına alınan Karakalpak aktivist Rinat Utambetov’un Aralık 2024’te anavatanına iade edildiği öğrenildi . İnsan hakları aktivistlerine göre, Utambetov, Özbekistan’a gönüllü dönüş ve sığınma başvurusunun değerlendirilmesinin askıya alınması talebinde bulundu. Son alınan bilgilere göre, şu anda Nukus Gözaltı Merkezi’nde tutuluyor .
Kazakistan İnsan Hakları Bürosu’na göre , Özbekistan’ın talebi üzerine tutuklanan Karakalpak diasporasının bir diğer temsilcisi Rasul Cumaniyazov şu anda Astana gözaltı merkezinde bulunuyor.