Evrensel Periyodik Gözden Geçirme (UPR), İnsan Hakları Konseyi himayesinde, insan hakları durumunu küresel olarak iyileştirmek ve tüm ülkelerdeki ihlalleri ele almak amacıyla yürütülen bir Birleşmiş Milletler sürecidir. Birleşmiş Milletler’in her üye devleti, her beş yılda bir insan hakları uygulamalarının bu kapsamlı incelemesinden geçmektedir.
2018’deki son UPR’sinden bu yana, Çin hükümeti sadece kabul ettiği taahhütleri yerine getirmemekle kalmadı, aynı zamanda Doğu Türkistan halkına yönelik zulmünü endişe verici bir oranda yoğunlaştırdı. İnsan hakları ihlallerindeki bu artış, bölgede meydana gelen suçların daha fazla uluslararası incelemesine yol açmıştır. Ağustos 2022’de BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR), Çin rejiminin Doğu Türkistan’daki eylemlerinin “başta insanlığa karşı suçlar olmak üzere uluslararası suçlar teşkil edebileceği” sonucuna varan bir rapor yayınladı. Ek olarak, Aralık 2021’de bağımsız Uygur Mahkemesi, Çin hükümetinin eylemlerinin bir soykırım eylemi oluşturduğunu belirterek kararını verdi.
Uygur Hareketi İcra Direktörü Ruşen Abbas, örgütün sunumunun ÇHC tarafından işlenen çeşitli insan hakları ihlallerine dair kanıtlar sunduğunu söyledi. Abbas, “Bu ihlaller arasında kitlesel tutuklamalar, keyfi gözaltılar, zorla çalıştırma, dijital gözetim, zorla akrabalık, dinin bastırılması ve dini mekanların tahrip edilmesinin yanı sıra kadın ve çocuk haklarına yönelik ihlallerin yanı sıra bir bütün olarak ele alındığında, Uygur halkını yok etme niyetiyle soykırım suçuna işaret eden eylemler yer alıyor” dedi.
Abbas, Uygur Hareketinin raporunun, özellikle kadınların ve çocukların kötü durumunu vurgulayarak, Çin rejiminin Uygurlara karşı soykırım politikasını uluslararası toplumun dikkatine sunmayı amaçladığını söyledi. Abbas, “Uygur ve diğer Türk kadın ve çocukları, Çin’in imha kampanyasının merkez üssünde, çünkü onlar olmadan gelecek nesiller olmaz” dedi. “Uygur Hareketi, Doğu Türkistan halkına karşı her türlü insan hakları ihlaline son vermeyi amaçlayan Çin hükümetine yönelik özel tavsiyeleri de özetledi“
Çin’in insan hakları sicili, 2024 yılının Ocak ve Şubat ayları arasında düzenlenecek UPR Çalışma Grubu’nun 45. oturumunda gözden geçirilecek.
Raporun İngilizce metnine buradan ulaşabilirsiniz.
[…] yılında Çin’in Evrensel Periyodik İncelemesine (UPR) sunduğumuz rapor, UPR paydaş özet raporunda beş kez alıntılanarak ÇKP’nin Uygur bölgesindeki […]