Rusya’da uzun yıllardır cezaevinde bulunan matematikçi ve siyasi tutuklu Azat Miftahov için uluslararası destek kampanyası yeni bir aşamaya giriyor.
Fransız sendika ve insan hakları aktivisti Marie-Laetitia Garric’in öncülüğündeki Solidarité FreeAzat hareketi, Miftahov’un cezasının sona ermesine bir yıl kala dünya çapında yeni bir dayanışma kampanyası düzenlemeyi planlıyor.
Aktivistlere göre amaç yalnızca Miftahov’un cezaevinden çıkmasını beklemek değil, Rusya yönetimi üzerindeki uluslararası baskıyı artırarak onun daha erken serbest bırakılmasını sağlamak.
Kampanyanın merkezinde “2027 Eylül” mesajı olacak
Solidarité FreeAzat, Eylül 2026’dan itibaren dünyanın farklı ülkelerindeki insanları üzerinde “Azat, Eylül 2027” yazılı bir afişle fotoğraf çektirmeye çağıracak.
Çekilen fotoğrafların kampanyaya gönderilmesi ve sosyal medyada paylaşılması planlanıyor. Aktivistler ayrıca fotoğrafların çekildiği ülkeleri dünya haritasında işaretleyerek Miftahov’un cezasının sona ermesine kalan günleri birlikte sayacak.
Garric’e göre kampanyaya katılmak isteyenlerin iki temel seçeneği bulunuyor: Miftahov’un adının ve ceza bitiş tarihinin yer aldığı afişle fotoğraf çekmek ya da kampanyanın mesajlarını daha geniş kitlelere ulaştırmak.
Aktivistler bu yöntemin, Miftahov’un yalnız olmadığını göstermeyi ve konuyu farklı ülkelerde kamuoyunun gündeminde tutmayı amaçladığını belirtiyor.
Her şey Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle başladı
Marie-Laetitia Garric, Miftahov’un serbest bırakılması için yürüttüğü uluslararası mücadelenin başlangıcını Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgaliyle ilişkilendiriyor.
Uzun yıllar Fransa’da sendikal ve siyasi faaliyetlerde bulunan Garric, savaşın başlamasının ardından Rusya’daki savaş karşıtı aktivistlerin tutuklandığını öğrendiğini ve bunun üzerine uluslararası dayanışma kampanyaları düzenlemeye başladığını anlatıyor.
İlk olarak Başkurdistan’daki siyasetçi Dmitriy Çuvilin’in tutuklanmasıyla ilgili çalışma başlatan aktivistler, daha sonra sendika aktivisti Kirill Ukrainsev ve matematikçi Mihail Lobanov’un davalarını uluslararası kamuoyuna taşımaya çalıştı.
Lobanov için yürütülen kampanyanın kısa sürede sonuç vermesi, aktivistlere Rusya’daki siyasi tutuklular konusunda uluslararası dayanışmanın etkili olabileceğini gösterdi.
Ancak bu süreçte Garric’in karşısına daha uzun süredir cezaevinde bulunan başka bir matematikçinin adı çıktı: Azat Miftahov.
“Azat, siyasi tutuklunun sembolü haline geldi”
Garric, Miftahov’un durumunu öğrendikten sonra onu yalnızca bir matematikçi veya siyasi tutuklu olarak değil, adalet ve insan hakları mücadelesinin sembollerinden biri olarak görmeye başladığını ifade ediyor.
Miftahov’un cesaretinden ve fikirlerinden vazgeçmemesinden etkilendiğini belirten Garric, onun uluslararası dayanışmanın merkezine yerleştirilmesine karar verdiklerini söylüyor.
Bu doğrultuda 2023 yılında Solidarité FreeAzat derneği kuruldu.
Derneğin temel amacı, kendi halkının haklarını ve adaleti savunduğu için hapsedilen kişilerin özgürlüğü için mücadele etmek olarak tanımlanıyor. Miftahov’un serbest bırakılması ise kuruluşun ilk ve en önemli hedefi.
Hareket, kamuoyu oluşturmak için basın çalışmaları, reklam kampanyaları, mitingler, sanat etkinlikleri, imza kampanyaları ve uluslararası dayanışma eylemleri dahil çok sayıda yöntemi kullanıyor.
Rusya’nın BRICS ortaklarına da çağrı
Solidarité FreeAzat’ın stratejisinin önemli unsurlarından biri de Rusya ile siyasi ve ekonomik ilişkileri bulunan ülkelerde destek aramak.
Garric özellikle Brezilya, Güney Afrika ve Hindistan gibi BRICS ülkelerindeki sendikalar ve aktivistlerle temas kurulmasının önemli olduğunu belirtiyor.
Bu ülkelerde insan hakları savunucularının Miftahov’un serbest bırakılması yönünde çağrı yapmasının Moskova üzerinde siyasi baskı oluşturabileceği düşünülüyor.
Brezilya’da bazı sendikalar kampanyaya destek verirken, Miftahov’un davasıyla ilgili bilgilerin Portekizce olarak sendika üyeleri ve farklı örgütlerle paylaşılmaya başlandığı belirtiliyor.
Afrika’da da Benin ve Kamerun’daki sendikal çevrelerden destek geldiği aktarılıyor.
Aktivistlere göre Afrika kıtasındaki çalışmalar ayrıca önemli; çünkü Rusya’nın kıtadaki siyasi ve güvenlik ilişkileri nedeniyle bu ülkelerden gelecek insan hakları çağrılarının Moskova açısından ayrı bir anlam taşıyabileceği düşünülüyor.
İsviçre ve Fransa’dan siyasi destek
Miftahov için yürütülen uluslararası kampanyaya son dönemde İsviçre’den de destek geldiği belirtiliyor.
İsviçre Sosyalist Partisi’nin kampanyaya yönelik çağrıyı imzaladığı, ülkedeki bir sendikanın da Miftahov’un durumunu gündeme taşımaya karar verdiği aktarılıyor.
Sendikanın Miftahov’un hikâyesini Almanca, Fransızca ve İtalyanca olmak üzere üç dilde yaymayı planladığı belirtiliyor.
Fransa’da ise çeşitli sendikalar, insan hakları örgütleri ve sol siyasi hareketler kampanyaya destek veriyor.
Garric, Fransız kamuoyunda Miftahov’un adının artık daha fazla bilindiğini ve çeşitli siyasi etkinliklerde onun hakkında konuşma fırsatı bulduğunu ifade ediyor.
“Azat’ı Kurtarma Komitesi” oluşturuldu
Miftahov’un Rusya’nın uzak kuzeyindeki Harp bölgesinde bulunan “Polyarnaya Sova” adlı yüksek güvenlikli ceza kolonisine gönderilmesinin ardından kampanyanın daha da genişletilmesi kararlaştırıldı.
Bu kapsamda çeşitli Fransız örgütlerinin katılımıyla “Azat’ı Kurtarma Komitesi” oluşturuldu.
Komite, Miftahov’un olası tutuklu takaslarına dahil edilmesi için Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a başvurmayı da gündemine aldı.
Aktivistlere göre farklı örgütlerin tek bir çatı altında hareket etmesi, Miftahov’un davasına ilişkin taleplerin siyasi ağırlığını artırabilir.
Mireille Mathieu girişimi sonuç vermedi
Solidarité FreeAzat’ın dikkat çeken girişimlerinden biri de ünlü Fransız şarkıcı Mireille Mathieu üzerinden Miftahov’un durumunu gündeme getirmeye çalışması oldu.
Aktivistler, Mathieu’nun Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı Aleksandr Bastrıkin ile bağlantısı bulunduğunu ve Rusya’daki siyasi tutuklular konusunda etkili olabileceğini düşünerek şarkıcıya doğrudan çağrıda bulundu.
Garric, Mathieu’ya kişisel bir mektup gönderdiğini ancak herhangi bir yanıt alamadığını belirtiyor.
Daha sonra sosyal medya üzerinden kamuoyu oluşturulmaya çalışıldı. Ancak kampanya içerisinde de bu girişimin sürdürülüp sürdürülmemesi konusunda görüş ayrılıkları yaşandı.
Garric’e göre, daha sonra Fransız basınında Miftahov hakkında yayımlanan bir haberin bu girişime de yer vermesi, konunun yeniden gündeme gelmesini sağladı.
Miftahov’a “1001 mektup” kampanyası
Miftahov için düzenlenen uluslararası dayanışma faaliyetleri arasında mektup kampanyaları da bulunuyor.
Daha önce gerçekleştirilen “Azat Miftahov’a 1001 mektup” kampanyasında binden fazla mektup toplandığı belirtiliyor.
Garric de Miftahov’a kendisinin birkaç kez mektup gönderdiğini, doğrudan yanıt alamasa da farklı kişiler aracılığıyla selamlarının kendisine ulaştığını ve mektupların Miftahov tarafından okunduğunu öğrendiğini söylüyor.
Bu tür girişimler, cezaevindeki siyasi tutukluların dış dünyayla bağlarını koruması açısından önemli görülüyor.
“Azat” ismi uluslararası bir sembole dönüştü
Solidarité FreeAzat isminin ortaya çıkışı da Miftahov’un hikâyesinin ötesinde sembolik bir anlam taşıyor.
Garric, hareketin başlangıçta “FreeAzat” adlı mevcut destek grubunun isminden yararlandığını ve “Solidarité” yani “dayanışma” kelimesini eklediklerini anlatıyor.
Daha sonra “Azat” kelimesinin Tatarcada “özgür” anlamına geldiğini öğrendiklerini belirten Garric, aynı kelimenin Farsçada da özgürlük anlamıyla bağlantılı olduğunu öğrendiklerini ifade ediyor.
Bu nedenle hareket farklı dillerde “özgürlük” kelimesinin yer aldığı afişler de hazırladı.
Miftahov cezaevinde bilimsel çalışmalarını sürdürüyor
Azat Miftahov’un hikâyesinin dikkat çeken yönlerinden biri de cezaevinde bulunmasına rağmen matematik çalışmalarını sürdürmesi.
Miftahov, Rusya’daki cezaevi koşullarında araştırmalar yapmaya devam etti. Bu çalışmalarından biri daha sonra Fransa’daki Revue de la filière mathématiques (RMS) dergisinde yayımlandı.
“Hilbert uzayında Chu hipotezi” başlıklı çalışma, Miftahov’un tutuklanmasının ardından yayımlanan üçüncü bilimsel çalışması olarak kayda geçti.
Daha önce de 2020 yılında Bulletin of the Polish Academy of Sciences. Mathematics dergisinde Sergey Berezin ile ortak bir makalesi yayımlanmış, 2021 yılında ise Rivista di Matematica dell’Università di Parma Miftahov’un bir başka çalışmasına yer vermişti.
Bu durum, Miftahov’a destek veren uluslararası matematik çevreleri açısından da önemli bir sembol haline geldi.
Cezaevindeki işkence iddiaları
Miftahov, Harp’taki “Polyarnaya Sova” kolonisine nakledildikten sonra cezaevi görevlileri tarafından kötü muamele ve işkence gördüğünü bildirdi.
Miftahov’un aktardığına göre görevliler kendisine elektrik verdi, ayaklarını bantla bağladı, topuklarına tahta çekiçle vurdu ve cinsel saldırıyla tehdit etti.
Miftahov, olaylara karıştığını öne sürdüğü bazı cezaevi görevlilerinin isimlerini de verdi.
The Insider tarafından yapılan bir araştırmada, Miftahov’un sözünü ettiği iki Federal Cezaevi Servisi görevlisinin kimliği tespit edildi. Ancak Rus mahkemesi işkence iddialarını reddetti.
Dolayısıyla söz konusu suçlamalar konusunda tarafların iddiaları birbirinden farklılık gösteriyor.
Sekizinci yılına giren bir tutukluluk süreci
Azat Miftahov’un Rusya’daki cezaevi süreci yıllara yayılan bir siyasi ve hukuki mücadeleye dönüştü.
İlk olarak “holiganlık” suçlamasıyla yargılanan Miftahov, altı yıl hapis cezasına çarptırıldı.
4 Eylül 2023’te Kirov bölgesindeki 17 No’lu ceza kolonisinden tahliye edildiği sırada yeniden gözaltına alındı.
Daha sonra “terörizmi aklama” suçlaması kapsamında dört yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Cezanın bir bölümünü hapiste, kalan kısmını ise sıkı rejimli bir ceza kolonisinde geçirmesi kararlaştırıldı.
Miftahov’un mevcut cezasının Eylül 2027’de sona ermesi bekleniyor.
Bu nedenle Solidarité FreeAzat, önündeki dönemi “Azat’ın özgürlüğü için son yıl” olarak değerlendiriyor.
Miftahov artık yalnızca bir siyasi tutuklu olarak görülmüyor
Garric’in değerlendirmesine göre Miftahov’un uluslararası alandaki sembolik anlamı da zaman içinde değişti.
Başlangıçta onu savaş karşıtı tutum nedeniyle hapsedilen bir matematikçi ve insan hakları savunucusu olarak gördüğünü belirten Garric, daha sonra Miftahov’un Rusya’daki baskı altındaki halkların hakları açısından da sembolik bir figür olduğunu düşündüğünü ifade ediyor.
Tataristan, Başkurdistan, Buryatya ve Yakutistan gibi bölgelerdeki halkların kaynaklarının merkezi yönetim tarafından kullanıldığı ve bu bölgelerden insanların savaşlarda askere gönderildiği yönündeki eleştirileri gündeme getiren Garric, Miftahov’un hikâyesini daha geniş bir sömürgecilik, kaynakların kullanılması ve siyasi baskı tartışmasının parçası olarak değerlendiriyor.
“Güçlerimizi birleştirmek istiyoruz”
Solidarité FreeAzat’ın önümüzdeki dönemdeki temel hedefi, Miftahov’un cezasının bitmesini beklemek yerine uluslararası baskıyı artırmak.
Fransa, Brezilya, İsviçre, Afrika ülkeleri ve diğer bölgelerdeki sendikalar, siyasi hareketler, insan hakları örgütleri ve aktivistlerin ortak hareket etmesi amaçlanıyor.
Kampanyanın merkezindeki mesaj ise oldukça basit: Azat Miftahov’un adı unutulmamalı.
Aktivistler, 2027 Eylülüne kadar her gün yeni bir fotoğraf, yeni bir ülke ve yeni bir dayanışma mesajıyla Miftahov’un durumunu gündemde tutmayı planlıyor.
Onlara göre uluslararası kamuoyu baskısı, diplomatik girişimler ve insan hakları savunucularının ortak çalışması, Miftahov’un özgürlüğüne kavuşması için şimdiye kadar kullanılan en önemli araçlar arasında yer alıyor.
Azat Miftahov’un cezaevi sürecinin sona ermesine bir yıl kala başlatılması planlanan yeni kampanya, onun hikâyesini Rusya sınırlarının dışına taşıyarak uluslararası bir özgürlük ve dayanışma çağrısına dönüştürmeyi hedefliyor.
